دکترعليرضا نادری جراح و متخصص چشم پزشکی و فوق تخصص پیوند قرنیه
فتبارک الله احسن الخالقین
چگونه می توان باور کرد که فضائی چنین کوچک بتواند جهانی به این بزرگی را در خود جای دهد؟ لئوناردو داوینچی
ساختمان چشم انسان
قسمت هاي مختلف چشم انسان عبارتند از: پلک ها، ملتحمه، قرنيه، ليمبوس، صلبيه، عنبيه، مردمک، عدسي،اتاقک قدامي، مشيميه، فضاي خلفي و زجاجيه، شبکيه، عصب چشم و عضلات چشم.

پلک ها:
پلک ها؛ بافت هاي منحصر به فردي هستند که پوشش مخاطي متحرکي را تشکيل مي دهند که تمام سطح کره چشم را مي پوشاند . بنابراين پلکها خط مقدم دفاع سطح چشم در مقابل خشکي و آسيب ها مي باشند . اگر پلکهادچاراختلالات آناتوميک يا عملکردي باشند ، اولين قدم درماني در جهت بهبود وضع سطح چشم، اصلاح فيزيولوژي نرمال پلک است.حدود 100 مژه در پلک بالا و 50 مژه در پلک پايين وجود دارد که دقيقا قدام به صفحه تارسي خارج شده و به سمت جلو خم مي شوند. مژه هاي فوقاني به سمت بالا و مژه هاي تحتاني به سمت پايين قوس برمي دارند که باعث گير انداختن و جلوگيري از ورود اجسام ريز به داخل سطح کره چشم مي شوند.
ملتحمه:
ملتحمه يك لايه شفاف محافظ است كه سطح داخلي پلك ها و روي سفيدي كره چشم را مي پوشاند.در واقع ملتحمه يك اپيتليوم مخاطي است كه از محل اتصال پوستي مخاطي لبه پلك تا ليمبوس قرنيه اي - صلبيه اي ادامه يافته است . مساحت ناحيه ملتحمه بيشتر از سطح كره چشم و پلكهاست و باعث ايجاد چندين چين مي شود. چين ها در فورنيكس ها برجسته تربوده وبراي حركت كره چشم لازم هستند . در سمت داخل، فورنيكس وجود ندارد و چين ملتحمه ايجاد چين نيمه هلالي را مي كند.
قرنيه:

قرنيه(Cornea) راهي است كه از طريق آن اطلاعات بينايي از دنياي خارج وارد چشم مي شود. بنابراين، يك بافت اپتيكي كاملا تخصص يافته است كه بايدشفافيت وتوانائي انكسار نور مرئي آن حفظ شده و در مقابل نيروهاي خارجي مثل خشكي، تهاجم ميكروبي و آسيب وضربه ها مقاومت كند.قرنيه بافتي است شفاف در جلوي چشم که در محل ليمبوس (حلقه دور قرنيه) به ملتحمه متصل ميشود. قطر افقي آن 75/11 و قطر عمودي 6/1? ميليمتر است. ضخامت آن از مرکز به محيط افزايش مييابد (65/0- 52/0) ميليمتر. منابع تغذيه قرنيه ، عروق ليمبوس ، زلاليه و اشک است. قسمت سطحي قرنيه بيشتر اکسيژن خود را از اتمسفر ميگيرد. ساختمان يکنواخت ، بيآب بودن و بيرگ بودن عوامل شفافيت قرنيه ميباشد.اعمال جراحي ليزيک و يا ليزر براي تصحيح شماره عينک بر روي اين قسمت انجام مي گيرد. با انجام اين گونه اعمال جراحي، انحناي قرنيه تغيير و شماره چشم اصلاح مي گردد .
به گفته ديگر؛ قرنيه قسمت شفاف و شيشه مانند جلوي چشم ميباشد که مقطعي از يک کره يا يک جسم بيضوي منظم است که از وراي آن قسمت رنگي چشم يعني عنبيه ديده ميشود. در واقع رنگ چشم وابسته به عنبيه است که از فردي به فرد ديگر متفاوت ميباشد و قرنيه کاملا شفاف است. نور پس از عبور از قرنيه و عدسي چشم به شبکيه ميرسد تا در آنجا تصوير تشکيل گردد و پس از فعل و انفعالاتي، اطلاعات اين تصوير بصورت امواج الکتريکي-عصبي به مغز منتقل گردد و فعل بينايي کامل گردد. هر گونه اختلالي که در اين مسير بروز نمايد سبب کاهش بينايي ميشود. قرنيه اولين عنصر در اين مسير ميباشد و وجود يک قرنيه شفاف و با شکل هندسي منظم، لازمه اصلي بينايي است
ليمبوس
ليمبوس محل آناتوميكي تبديل اپيتليوم اسكلرا و ملتحمه به قرنيه بوده و معتقدند كه محل سلولهاي بنيادي اپي تليال قرنيه است. در ليمبوس، اپي تليوم مطبق منشوري ملتحمه به اپي تليوم مطبق سنگفرشي قرنيه و آستر مخاطي رگدار اپيتليوم ملتحمه به يك شبكه پرعروق ليمبال ختم مي شود. براي تامين غذا و اكسيژن سلولهاي بنيادي ليمبوس كه ميتوزفعال دارند، اين شبكه عروقي اهميت دارد. علاوه بر اين ليمبوس در تعيين حدود سلولهاي ملتحمه از سلولهاي قرنيه نقش دارد.
صلبيه:
صلبيه قسمت سفيدي چشم است که درامتداد قرنيه ميباشد و تا پشت چشم و تاعصب بينايي ادامه مي يابد. در واقع صلبيه بافت نسبتاً محكمي است كه دورتا دور كره چشم به جز قرنيه را مي پوشاند.
عنبيه:
عنبيه بخش رنگي پشت قرنيه است كه رنگ چشم افراد را تعيين مي كند.عنبيه به رنگهاي مختلف مانند آبي، سبز، قهوهاي، عسلي وغيره ميباشد.

مردمک:مردمك، سوراخي است در وسط عنبيه که مقدار نور وارد شده به چشم را تنظيم مي كند. وقتي چشم در محيط پر نور قرار مي گيرد مردمك تنگ مي شود تا مقدار نور كمتري وارد چشم شود؛ و بر عکس زماني که چشم در محيط كم نور قرار مي گيرد مردمك گشاد مي شود تا نور بيشتري وارد چشم شود.
عدسي:
عدسي عضوي است محدب الطرفين ، قابل انعطاف، بدون رگ و شفاف با قطر 9 ميليمتر و ضخامت 4 ميليمتر که ما بين مايع زلاليه و زجاجيه چشم قرار دارد. و توسط زنولها به شيارهاي بين جسم مژگاني اتصال دارد.عدسي در پشت مردمک واقع شده است و عمل تطابق و متمرکز کردن نور بر روي شبکيه را انجام ميدهد.
در هنگام مطالعه، عدسي با تغيير انحنا خود اين امکان را ايجاد مينمايد که بتوانيم اجسام نزديک را بخوبي ببينيم. اين قابليت از سن 45-40 سالگي به بعد، کاهش مييابد و بنابراين پير چشمي عارض ميگردد، بدين معنا که براي ديد نزديک و مطالعه نياز به عينک جداگانه خواهد بود. هرگاه فردي به نزديک نگاه ميکند، انقباض عضله سيلياري، کشش عدسي را کم ميکند و لذا عدسي کرويتر شده و قدرت انکساري بيشتري پيدا ميکند و تصوير جسم نزديک را بر شبکيه مياندازد (عمل تطابق). در نگاه به دور عکس اين حالت اتفاق ميافتد. با پير شدن و کاهش حالت ارتجاعي عدسي ، قدرت تطابق آن کاهش مييابد و فرد تار ميبيند.اين همان حالتي است كه به آن پير چشمي گفته مي شود.
آب مرواريد که يکي از شايعترين بيماريهاي چشم ميباشد که بعلت کدر شدن عدسي چشم اتفاق مي افتد.
اتاقک قدامي:
اتاقک قدامي فضاي كوچكي است كه بين قرنيه و عنبيه قرار دارد. در اين فضا مايعي به نام زلاليه جريان دارد.در چشم مرتباً مقداري از مايع زلاليه توليد و ازطريق مجاري زاويه چشم خارج مي شود . اگر به هر دليلي تعادل بين توليد و خروج اين مايع به هم بخورد مقدار مايع زلاليه در چشم افزايش پيدا مي كند و فشار داخل كره چشم از حد طبيعي بيشتر مي شود. بالا رفتن فشار چشم به پرده شبكيه و عصب بينايي آسيب مي زند و باعث بيماري آب سياه يا گلوكوما مي شود.
مشيميه:
مشيميه پرده نازك سياه رنگي است كه دور شبكيه را احاطه كرده است. اين پرده تعداد زيادي رگ هاي خوني دارد كه مواد غذايي را به بخش هايي از شبكيه مي رساند. به علاوه سلول هاي اين لايه حاوي تعداد زيادي رنگ دانه سياه ملانين است كه رنگ سياهي به اين بخش از چشم مي دهد. وجود رنگ سياه مانع از انعكاس نورهاي اضافي در داخل كره چشم مي شود و به تشكيل تصوير واضحتر كمك مي كند.
فضاي خلفي و زجاجيه:
فضاي خلفي چشم كه محوطه پشت عدسي چشم است توسط زجاجيه که در واقع يک ماده ژله مانند شفاف است پر ميشود. در بعضي شرايط مثل افزايش سن، ضربه به چشم، نزديک بيني متوسط تا شديد، ديابت و .... ساختمان ژله مانند زجاجيه تغيير مي كند و در بعضي جاها حالت آبكي پيدا مي كند.اين تغييرات بصورت اشكال متحركي شبيه مو و يا بال مگس ( مگس پران) در ميدان بينايي ديده مي شوند. خصوصا در موقع نگاه به يك زمينه سفيد و روشن اين اشکال بيشتر جلب توجه ميكند.
در صورتي که فردي به صورت حاد دچار مگس پران و يا احساس جرقه زدن (فلاشينگ) شود؛ بايد از نظر احتمال سوراخ شدگي شبکيه معاينه شود.
شبکيه:
قسمت حساس به نور چشم است كه در پشت چشم ، مابين زجاجيه و مشيميه قرار دارد و شامل مجموعه اي از سلولهاي حساس به نور و انواع مختلف نرونهاست. سلولهاي استوانه اي مسئول ديد سياه و سفيد هستند و سلولهاي مخروطي رنگها را تشخيص مي دهند. نرونهاي مياني شبكيه نيز سيگنالهاي بينايي رسيده را جمع آوري و اطلاعات را به عصب بينايي منتقل مي كنند.
شبكيه از ميليونها سلول اختصاصي فتورسپتور (گيرنده نور)بنام سلولهاي مخروطي و استوانه اي تشكيل شده است كه شعاعهاي نوري را به سيگنالهاي الكتريكي تبديل مي كنند و از طريق عصب بينايي به مغز منتقل مي كنند. سلولهاي استوانه اي توانايي ديد در نور كم و سلولهاي مخروطي توانايي ديد رنگها را به ما مي دهند .
ماكولا، كه در مركز شبكيه قرار دارد، محل تجمع بيشترين تعداد سلولهاي مخروطي است. فوآ، فرورفتگي كوچكي در مركز ماكولا، بيشترين سلول مخروطي را داراست. ماكولا مسئول ديد مركزي، ديد رنگها و تشخيص دقيق جزئيات است. سلولهاي استوانه اي درقسمت محيطي شبكيه (اطراف شبكيه) قرار دارند و امكان ديد در شب و ديدن حركت اشياء در اطراف را مي دهد .
لايه پيگمانته (رنگدانه دار) شبکيه مابين شبكيه و مشيميه قرار دارد و حاوي ملانوسيتهايي است كه مسئول رنگ سياه آن هستند. اين پيگمانها باعث مي شوند تمام نورها داخل چشم جذب شود وچشم مانند اتاق تاريك عكاسي عمل كند.
عصب چشم:
عصب بينايي، در پشت شبكيه قراردارد كه سيگنالها را از سلولهاي فتورسپتور به مغز منتقل مي كند . اين عصب پيام هاي بينايي را از شبکيه به مغز ارسال مي كند.در بعضي ازبيماريها مانند مولتيپل اسکلروزيس يا همان MS ، مسموميت با الکل متيليک (الکل چوب)، آب سياه و.... عصب بينايي آسيب مي بيند.
عضلات چشم:

حركات كره چشم در هر چشم به وسيله 6 عضله خارج کره چشمي كه به اطراف كره چشم مي چسبد كنترل مي شود. اختلال حرکتي و يا عدم هماهنگي آن ها مي تواند به انحراف چشم يا لوچي منجر شود.
جراحی عیوب انکسار (لیزر، لیزیک، لازک)
عیوب انکساری Refractive Errors

عيوب انکساري چشم به سه شکل مي باشند:ميوپي يا نزديک بيني؛ هيپروپي يا دوربيني؛و آستيگماتيسم
درميوپي يا نزديک بيني؛ تصاوير در جلوي پرده شبکيه تشکيل مي شوند و در نتيجه اشيا تار ديده مي شوند. اين حالت زماني اتفاق مي افتد که چشم نسبتا طويل باشد ويا قدرت انکساري قرنيه و لنز نسبتا زياد باشد.ميوپي معمولا در طفوليت شروع مي شود و تدريجا تا بزرگسالي يعني سنين 18 تا 21 سال پيشرفت مي کند
هيپروپي يا دوربيني؛ زماني ايجاد مي شود که تصاوير در پشت پرده شبکيه تشکيل مي شوند و در نتيجه اشيا تار ديده مي شوند. دراين حالت ،يا چشم نسبتا کوتاه است ويا قدرت انکساري قرنيه و لنز نسبتا کم است.بسته به شدت دوربيني و سن فرد؛ بعضي از افراد دوربين ممکن است با کمک تطابق عدسي ،هم دور و هم نزديک را واضح ببينند. اين وضع منجر به خستگي شديد چشم ميشود و بهر حال با افزايش سن تدريجا قدرت تطابق کم مي شود
.jpg)
در يک چشم طبيعي بدون استيگماتيسم,انحناء قرنيه در سطوح مختلف(افقي وعمودي)مثل يک توپ فوتبال مشابه هم مي باشند.لذا در اين حالت وقتي نور از قرنيه عبور مي کند در يک نقطه واحد متمرکز مي گردد.ولي وقتي آستيگماتيسم وجود داشته باشد,انحنا قرنيه در جهات مختلف(افقي و عمودي) مشابه هم نيستند مثل يک تخم مرغ که در يک طرف انحناء بيشتر(شيب بيشتر ) و در طرف ديگر مسطح تر (شيب کمتر) دارد.لذا باعث مي شود نوري که از قرنيه عبور مي کند در يک نقطه واحد متمرکز نگردد.لذا باعث يک تصوير بهم ريخته و نامنظم مي گردد.بسياري از افراد نزديک بين يا دور بين درجاتي از استيگماتيسم نيز را همراه دارند

نحوه تشکيل تصوير در آستيگماتيسم
لیزر LASER
کلمه ليزر (LASER) از حروف اول کلمات Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation گرفته شده است .در واقع ليزر منبع نوري است که نور بينهايت خالص (فقط با يک طول موج )توليد ميکند . نور سفيد ترکيبي از از رنگها (قرمز-نارنجي-زرد-سبز-آبي-نيلي-بنفش) با طول موچ 400 تا 700 نانومتر است که با چشم قابل رويت است در حاليکه نور مادون قرمز (طول موج بالاي 700 نانومتر) و فوق بنفش (طول موج 100 تا 400 نانومتر)را با چشم نميتوان ديد. بنابراين ليزر ؛ تشعشع توليد شده توسط تقويت کننده هاي نوري ميباشد که در طيف هاي مختلف از مادون قرمز تا فوق بنفش آن در پزشکي کاربرد دارد. پس نور ليزر مادون قرمز و فوق بنفش را با چشم نميتوان ديد. انواع ليزر استفاده هاي مختلفي در چشم پزشکي دارند مثلا در درمان آب سياه، آب مرواريد، پاک کردن کدورت کپسول عدسي پس از عمل آب مرواريد، پارگي پرده شبکيه، درمان عواض چشمي ديابت و اصلاح عيوب انکسار. در جراحيهاي ليزري براي تصحيح عيوب انکساري از ليزر اگزايمر که نوعي ليزر فوق بنفش است، استفاده مي کنيم.

دقت تراش با ليزر بر روي موي انسان
ليزر اگزايمر Eximer Laser
ليزر اگزايمر وسيله اي است که از آن امروزه براي اصلاح جراحي عيوب انکسار استفاده مي شود.اعمال جراحي رايجي که از اين ليزر استفاده مي کنند شامل : ليزيک(LASIK)، لازک(LASEK)، پي آر کي (photorefractive keratectomy (PRK ، پي تي کي ( Photo Refractive Keratectomy(PTK و ..... است.
از ليزر اگزايمر از سال 1987 براي عمل PRK استفاده مي شد و در سال 1995 استفاده از اين ليزر در PRK مورد تأييد انجمن دارو و غذاي آمريکا FDA قرار گرفت.ليزر هاي اگزايمر خاصي براي ليزيک تأييديهFDA گرفته اند. اين ليزر، ليزر سرد (عدم توليد حرارت) بوده و اجازه برداشت دقيق بافت (به منظور شکل دهي مجدد سطح قرنيه)، بدون آسيب حرارتي به بافت هاي مجاور را مي دهد.
ليزر اگزايمر؛ ليزري بسيار دقيق بوده که با استفاده از امواج نوري با انرژي زياد و غير قابل رويت، سطح قرنيه را تراش ميدهد. پس مي توان سطح قرنيه را کم شيب تر يا پر شيب تر کرد. چنين مي توان تصور کرد که اين ليزر سطح قرنيه را طوري تراش مي دهد که انگار لنز تماسي دائمي روي قرنيه گذاشته باشيم.
دقت ليزر اگزايمر به حدي است که با هر پالس طي 12 بليونيوم ثانيه 25/0 ميکرون از بافت را تراش مي دهد که معادل يک دويستم ضخامت موي انسان و يا 39 ميليونيوم اينچ است!!!!
شرایط لازم برای انجام عمل های لیزری عیوب انکساری
.jpg)
افرادي که داوطلب عملهاي جراحي ليزري (عمل ليزيک و ليزر (PRK) و لازک) هستند بايد شرايط زير را دارا باشند:
ليزيک LASIK
كلمه ليزيك به معني ليزر در ضخامت قرنيه مي باشد (Laser Assisted in Situ Keratomileusis LASIK). در ليزيک دوره بهبودي کوتاه است و اين عمل در افرادي که نزديک بيني، دوربيني و آستيگماتيسم دارند، موثر بوده و باعث کاهش وابستگي فرد به عينک و لنز تماسي مي شود.
تاکنون مليونها نفر در سراسر جهان تحت اين عمل مهيج و جالب قرار گرفته اند. استفاده از ليزيك براي اصلاح نزديك بيني و آستيگماتيسم درسال1998 مورد تاييد FDA (سازمان نظارت بر مواد غذايي و دارويي آمريكا) قرار گرفته است .در آمريکا در سال 1999 ميلادي قريب به يک مليون نفر و در رسال 2000 ميلادي حدود 1300000نفر ليزيک شده اندو اکنون سالانه بيش از دو ميليون نفر تحت روش هاي اصلاح عيوب انكساري با ليزر قرار مي گيرند.اکثر افرادي که از عينک و يا لنز تماسي استفاده مي کنند، از اين عمل سود مي برند.
بهبودي بينايي در ليزيک چشمگير و سريع است؛ بطوريکه اکثر افراد روز بعد از عمل، بدون نياز به عينک يا لنز تماسي قادر به رانندگي هستند. بهر حال؛ تا رسيدن به بينائي نهايي و کامل ، حدود دو تا سه هفته و در بعضي موارد چند ماه زمان لازم است.
بررسي ها و کارهاي قبل از عمل ليزيک

تکنيک عمل ليزيک
قبل از شروع عمل قطره بي حسي در چشم ريخته مي شود شما در طي عمل و بعد از عمل ليزيک درد نخواهيد داشت. پلك ها با محلول بتادين ضد عفوني مي شود. سپس شما در اطاق ليزر روي تخت به پشت دراز مي كشيد و مجددا قطره بي حسي در چشمتان ريخته مي شود. و توسط يك وسيله مخصوصي پلك ها از هم باز نگه داشته مي شود و ميکروسکوپ اتاق عمل روبروي صورت شما قرار مي گيرد.در داخل ميکروسکوپ نور قرمز رنگ ک وچکي وجود دارد که ابتدا ثابت است است و در حين انجام ليزر چشمک زن مي شود. براي افزايش دقت اصلاح بايد مرتبا (بخصوص زماني که صداي جرجر ناشي از ليزر را مي شنويد) به اين نور خيره شويد.
ليزيك در سه مرحله به صورت زير انجام مي شود:
جراح رينگ مخصوصي را روي چشم شما مي گذارد تا چشمتان را ثابت نگه دارد. چون رينگ با ساکشن و مکش چشم را داخل خود نگه مي دارد، فشار چشم بالا مي رود و چند لحظه احساس تاري و فشار مي کنيد. کاملا شل و آرام بخوابيد و نگ ران نشده و به هيچ وجه زور نزنيد. در ابتدا توسط وسيله اي بنام ميكروكراتوم (شبيه رنده نجاري ولي در ابعاد بسيار بسيار ظريفتر)؛ يك لايه (flap) از قسمت سطحي قرنيه به قطر تقريبي ? ميلي متر و ضخامت در حدود 160 ميكرون (هر ميکرون برابر با يک هزارم ميليمتر است) برداشته مي شود. سپس با ليزراكسايمر؛ قسمت مركزي عمق قرنيه تراش داده مي شود که ميزان تراش؛ بسته به ميزان و نوع شماره چشم از يک فرد به فرد ديگر تفاوت خواهد کرد. در انتها لايه يا flap بجاي اوليه خود برگردانده مي شود واين لايه بدون نياز به بخيه در جاي خود فيکس مي گردد.
![]() |
![]() |
![]() |
| برداشتن لايه | انجام ليزر | برگرداندن لايه جاي اول |
نتايج و عوارض ليزيک
پس از عمل ليزيک، تقريبا در همه افراد بينائي بهتر مي شود. بهرحال در ليزيک هميشه ديد به 20/20 و يا حتي 40/20 نمي رسد. اکثر افراد بعد از عمل بدون عينک و لنز تماس، بينائي خوبي خواهند داشت، اما کساني که عيوب انکسار ي بالا دارند(نزديک بيني بيش از 7 ديوپتر و آستيگماتيسم بيش از 3 تا 4ديوپتر) بايد توقع زيادي نداشته باشند.
نتايج مطالعات جراحي هاي عيوب انکسار که در نشست سالانه انجمن جراحان آب مرواريد و عيوب انکسار آمريکا در آوريل 1999گزارش شد؛ اطلاعات مهمي را در ارتباط با نتايج عمل ليزيک ارائه کرد. در اين مطالعه 1736 چشم مبتلا به نزديک بيني و يا نزديک بيني- آستيگماتيسم تحت عمل ليزيک قرار گرفته بودند. يک ماه پس از عمل 87% از چشم ها بينائي 40/20 يا بهتر داشتند. بينائي سه ماه پس از عمل در 89% و در شش ماه پس از عمل در 93% موارد به 40/20 ارتقا يافت. اين مطالعه نشان داد که يک ماه پس از عمل 45%از افراد عمل شده بينائي 20/20 و يا بهتر و شش ماه پس از عمل 50% افراد عمل شده بينائي 20/20 يا بهترداشتند.
نتايج مطالع جراحي ليزيک در امريکا
| شش ماه | سه ماه | يک ماه | زمان پس از عمل |
| 93% | 89% | 87% | 40/20 يا بهتر |
| 50% | 45% | 20/20 يا بهتر |
ليزيک عملي اختياري و داوطلبانه است که خطرات و فوايد بالقوه خود را داراست.در مجموع، داوطلب مناسب براي انجام اين عمل؛ فردي است با ميزان متناسب نزديک بيني، دوربيني و يا آستيگمابيسم که آگاهانه و با اطلاعات کافي و از همه مهم تر با توقعات واقعي تصميم به انجام اين عمل بگيرد.
خطرات بالقوه پس از عمل شامل: خيرگي واذيت ناشي از نور(glare)، ديدن هاله يا پخش نور چراغ ها در شب(halos or starburst ) و عفونت قرنيه است. خوشتختانه عوارض تهديد کننده بينائي نظير عفونت فوق العاده نادر است
شرايط و دستورات پس از عمل ليزيک
فوتوريفرکتيو کراتکتومي يا PRK
فوتوريفرکتيو کراتکتومي (پی آر کی) چيست؟
فوتوريفرکتيو کراتکتومي يا PRK نوعي جراحي ليزري است که براي اصلاح عيوب انکساري در افراد نزديک بين، دوربين و آستيگمات استفاده مي شود. در اين عمل براي شکل دهي قرنيه و اصلاح عيب انکساري، مشابه ليزيک از ليزر اگزايمر استفاده مي شود؛ اما بر خلاف ليزيک نياري به استفاده از دستگاه ميکروکراتوم و برداشتن لايه اي از قزنيه نيست؛ بلکه براي اصلاح بينايي سطح قرنيه (پس از تراشدن سلولهاي سطحي يا اپيتليوم) مستقيما ليزر مي شود. PRK در افرادي که قرنيه نازک و يا اختلالات قرنيه اي خاص ديگري دارند، مناسب تر است. همچنينPRK در افراد ارتشي، ورزشکاران بخصوص رزمي کاران و يکسري مشاغل ديگر مناسب تر است. PRK در سال 1995 براي اصلاح نزديک بيني و در سال 1998 براي اصلاح دوربيني مورد تائيد FDA (انجمن غذا و داروي امريکا) قرار گرفت و بسيار کم خطر است. از آنجاييکه در اين عمل فلپ (لايه) برداشته نمي شود، عوارض در مربوط به فلپ وجود ندارد. در PRK با برداشتن بافت از مرکز قرنيه، شيب انحناي آن کمتر شده و نزديک بيني اصلاح مي شود. براي اصلاح دوربيني، با برداشت بافت از قسمت هاي محيطي قرنيه، شيب انحناي مرکزي آن بيشتر شده و دور بيني اصلاح مي شود. براي اصلاح آستيگماتيسم، قرنيه طوري تراش داده مي شود که به شکل کروي درآيد.
تکنيک عمل ليزر PRK
قسمت اعظم مراحل عمل ليزر PRK شبيه عمل LASIK است؛ اما تفاوت عمده در اين است که در ليزيک پس از برداشتن لايه اي از قرنيه (فلپ)، با ليزر مقداري بافت از قسمت مياني ضخامت قرنيه تراشيده مي شود ولي در ليزر PRK ، انرژي ليزر بر سطح قرنيه اعمال مي شود.
قبل از عمل، معاينه کامل پزشکي و چشمي انجام مي شود. انکسار سنجي دقيقي براي تعيين نمره چشم انجام مي شود. براي اندازه گيري دقيقتر از قطره هاي چشمي نيز استفاده مي شود. نقشه اپتيکي خاصي بنام "توپوگرافي" يا "ارب اسکن" نيز جهت ارزيابي وضعيت اپتيکي قرنيه بايد تهيه شود. ضخامت قرنيه نيز با روشي بنام "پاکي متري" اندازه گيري مي شود.

در هنگام عمل جراحي، با ماده ضد عفوني کننده (بتادين) پلکها و دور چشم ها ضد عفوني مي شوند. تکنسين اتاق عمل چند بار در چشمتان قطره هاي بي حسي و آنتي بيوتيک مي ريزد طوري که در حين عمل احساس درد و ناراحتي نخواهيد داشت. سپس روي تخت عمل دراز مي کشيد و ميکروسکوپ عمل روبروي صورتتان قرار مي گيرد .

وسيله مخصوصي به نام "اسپکولوم" به آرامي در چشمتان گذاشته مي شود تا پلکهايتان را از هم باز نگه دارد؛ طوري که شما نمي توانيد پلک بزنيد ولي مي توانيد چشمتان را حرکت دهيد. چشم با سرم شستشو داده مي شود. لايه سلولهاي محافظ سطحي قرنيه برداشته مي شود. چون قطره بي حسي در چشمتان ريخته شده، احساس ناراحتي نخواهيد داشت ولي احساس فشار مختصري در اطراف چشم ها خواهيد داشت. جراح از شما مي خواهد که به نور کوچک قرمز رنگ چشمک زن داخل ميکروسکوپ خيره شويد. سعي کنيد که مرتبا به نور نگاه کنيد؛ ولي اگر در تمام طول عمل نتوانستيد مرتبا به نور خيره شويد، نگران نباشيد؛ زيرا اکثر دستگاههاي ليزر امروزي مجهز به رادار مي باشند و حرکات چشم شما را تعقيب مي کنند. جراح با استفاده از "ليزر اگزايمر" نزديک بيني، دور بيني و يا آستيگماتيسم شما را اصلاح مي کند. دستگاه ليزر اگزايمر با برنامه محاسبه شده بر اساس اندازه گيري هاي قبل از عمل، دسته امواج نور ليزر را به نقاط مشخص قرنيه مي تاباند تا عيب انکساري چشم شما با دقت تصحيح شود. جراح شما بر دستگاه ليزر کنترل کامل دارد و موقعيت اشعه ليزر در روي قرنيه را تحت نظارت دارد. همچنين، رادار ستگاه حرکات چشم را تعقيب مي کند. بسته به شماره چشم، زمان ليزر در هر چشم معمولا 1-2 دقيقه طول مي کشد. سپس لنز تماسي نرم پانسمان کننده اي روي قرنيه گذاشته مي شود تا ترميم لايه سطح قرنيه تسريع شود. در پايان، اسپکولوم از چشم خارج مي شود و تکنسين اتاق عمل يک قطره آنتي بيوتيک ديگر در هر چشم شما مي ريزد.
معمولا کيف کوچکي حاوي چند قطره و قرص مسکن و آرام بخش و يک عدد عينک آفتابي و بروشور دستورات پس از عمل به شما داده مي شود. به دستورات پزشکتان بدقت گوش کنيد. لازم است فرد ديگري شما را تا منزل همراهي کند. چند ساعتي پس از عمل چشمتان درد و سوزش خواهد داشت. يک عدد قرص مسکن و يک عدد قرص آرامبخش ميل کرده و استراحت کنيد. قطره ها را طبق دستور پزشکتان مصرف کنيد. روز بعد جهت معاينه و کنترل به پزشک مراجعه کنيد.چند روز اول پس از عمل ممکن است احساس جسم خارجي در چشم داشته باشيد که طبيعي است. پس از گذشت يک روز از عمل بينايي شما بهبود قابل توجهي خواهد داست اما براي رسيدن به ديد نهايي چند هفته زمان لازم است؛ بنابراين تا ترميم محل عمل و کامل شدن بيناييتان بايد مدتي صبر کنيد. اوايل پش از عمل ممکن است چشمتان به نور حساس باشد و يا نور چراغ ها در شب پخش باشد که اين وضع به تدريج بهتر ميشود. لذا در طي چند هفته اول پس از عمل در محيط بيرون از منزل از عينک آفتابي استفاده کنيد.
چه کساني داوطلب مناسب PRK هستند؟
در ايالات متحده PRK براي درمان ميوپي از 1- تا 7- ديوپتر تأييد شده است. امروزه با توجه به عوارض کم PRK اکثر چشم پزشکان گرايش مجددي به اين عمل پيدا کرده اند؛ به طوريکه در شرايط مساوي عمل PRK را ترجيح مي دهند. در افرادي که ضخامت قرنيه کم است، افراد ورزشکار و ارتشي ها PRK مناسب تر است.
مزاياي عمل PRK
معايب عمل PRK:
لازک LASEK
(laser epithelial keratomileusis)
لازک (LASEK (laser epithelial keratomileusis
تکنيک نسبتا جديدي است که در واقع شکلي از PRK است. اين تکنيک بيشتر براي افرادي که ضخامت قرنيه پايين دارند و يا شيب انحناي قرنيه کم است، پيشنهاد مي شود.لازک با هدف کاهش شانس بروز عوارض ناشي از فلپ (لايه برداري) ليزيک ابداع شد.
تکنيک عمل لازک
در لازک، اپيتليوم يعني سطحي ترين لايه قرنيه (بجاي اينکه در ليزيک فلپ با ميکروکراتوم برش داده ميشود) با وسيله اي بنام ترفاين برش داده مي شود. سپس الکل را پنج برابر رقيق کرده و به مدت حدود 30 ثانيه روي سطح قرنيه مي گذاريم. الکل رقيق شده لايه اپيتليوم قرنيه را شل مي کند.
سپس الکل را برداشته و با وسيله مخصوصي لبه هاي فلپ اپيتليوم ( لايه) را بلند کرده و به آرامي آنرا بر روي خودش شبيه فرش لوله مي کنيم. در مرحله بعد با استفاده از ليزر اکسايمر شبيه ليزيک يا PRK بستر قرنيه را تراش داده و اصلاح مي کنيم. سپس فلپ اپيتليوم به جاي اول برگردانده مي شود و براي پيشگيري از لغزيدن و جابجا شدن آن، بر روي چشم لنز تماسي گذاشته مي شود.
دوره پس از عمل
دوره بعد از عمل لازک شبيه PRK است. پس از ترميم لبه هاي فلپ اپيتليال، لنز تماسي برداشتن مي شود. معمولا 4 تا 7 روز پس از عمل بينايي در حد مطلوبي بهبود مي يابد.ساير عوارض و نتايج شبيه PRK است.
اپي _ ليزيک Epi Lasik
اپي _ ليزيک عمل ليزري جديدي است که با هدف برطرف کردن بعضي از عوارض بالقوه LASIK و LASEK ابداع شده است. اين روش در افرادي که ضخامت قرنيه کم است، افراد ارتشي و ورزشکاران مناسب تر است. اين تکنيک شباهت هايي به هر دو تکنيک فوق دارد، اما در چند نکته کليدي با آنها متفاوت است.
در ليزيک LASIK با استفاده از يک تيغ تيز و يا ليزر، فلپي (لايه اي) از قرنيه(به ضخامت 160 ميکرون) برش داده مي شود که ممکن است ضخيم تر از حد مورد نظر بريده شود. در لازک LASEKنيز لايه سطحي نازکي از قرنيه يعني اپيتليوم آن بلند شده و با لولايي به سطح قرنيه چشبيده باقي مي ماند. اين مرحله در اپي ليزيک نير انجام مي شود، اما بجاي تيغ ظريف ليزيک، جراح از تيغ لرزشي پلاستيکي کندي استفاده مي کند. همچنين بجاي استفاده از الکل که در لازک براي شل کردن لايه اپيتليال اسفاده مي شود؛ جراح از تيغه اي پلاستيکي بنام "جداگر اپيتليتال" براي جدا کردن ورقه اي از سطح چشم کمک مي گيرد.در اين روش با پرهيز از استفاده از الکل، احتمال مرگ سلولهاي اپيتليال کم مي شود.
ار آنجائيکه برداشتن فلپ اپيتليال در افرادي که انحناي قرنيه پرشيبي دارند(که معمولا نزديک بيني بالاتري دارند)، مشکلتر است؛ اين روش در افرادي که انحناي قرنيه کم شيب تري دارند(يعني نزديک بيني کمتري دارند)، مناسب تر است.
پس از ايجاد فلپ اپيتليال، فلپ به آرامي بلند شده و به عقب برگردانده مي شود. با استفاده از ليزر اکسايمر شبيه LASIK يا PRK بستر قرنيه تراش داده مي شود. سپس فلپ اپيتليالي به جاي اول خود برگردانده مي شود. لنز تماسي مخصوصي( که قابليت نفوذ اسيژن بالايي دارد)، براي محافظت از فلپ و ترميم مناسب سلولهاي اپيتليال روي چشم گذاشته مي شود.شما پس از عمل اپي_ ليزيک احساس درد کمي خواهيد داشت که نسبت به PRK يا لازک LASEK کمتر است و با مسکن آرام مي شود.
دوره بعد از عمل
حدود سه روز پس از عمل اپيتليوم(سلولهاي سطح قرنيه) ترميم شده و پزشک لنز تماسي شما را برمي دارد. بلافاصله پس از عمل بينايي خوب نيست اما پس از گذشت سه روز اکثر بيماران بينايي40/20 و يا حتي 20/20 دارند.در بعضي موارد براي رسيدن به بينايي نهايي به سه تا شش ماه زمان نياز داريم. معمولا يک هفته پس از عمل قادر به رانندگي خواهيد بود. در مقايسه با ليزيک، که فرد از همان روز عمل و يا تا چند هفته اي پس از عمل، بينايي خوبي دارد و روز بعد از عمل قادر به رانندگي است، در اين روش دوره بهبودي طولاني تر است. مثل ساير موارد ليزر، در اپي_ليزيک نيز انجام دقيق دستورات پزشک فوق العاده مهم است؛ زيرا کيفيت بينايي نهايي شما به نحوه ترميم قرنيه چشمتان بستگي دارد. از داروها و قطره هايتان به موقع استفاده کنيد و در وقت تعيين شده براي ويزيت به پزشکتان مراجعه کنيد.
لنزهاي داخل چشمي اصلاح کننده عيوب انکسار
(Artisan, Artiflex, Verisyse, Veriflex & Phakic PC IOLs)
![]() |
![]() |
| لنز اتاق قدامي (آرتيزان) | لنز اتاق خلفي يا لنزهاي کولامر |
.jpg)
.jpg)
افرادي که داوطلب مناسب عملهاي جراحي ليزري (عمل ليزيک و ليزر (PRK) و لازک) هستند
عمل جراحي لازک LASEK Eye Surgery
لنزهاي داخل چشمي اصلاح کننده عيوب انکسار براي شماره هاي بالا و غير قابل عمل با ليزر
جراحی آب مروارید یا کاتاراکت Cataract
عدسی چشم Crystalin Lens
عدسي عضوي است محدب الطرفين ، قابل انعطاف، بدون رگ و شفاف با قطر 9 ميليمتر و ضخامت 4ميليمتر که ما بين مايع زلاليه و زجاجيه چشم قرار دارد. و توسط زنولها به شيارهاي بين جسم مژگاني اتصال دارد.عدسي در پشت مردمک واقع شده است و عمل تطابق و متمرکز کردن نور بر روي شبکيه را انجام ميدهد.
در هنگام مطالعه، عدسي با تغيير انحنا خود اين امکان را ايجاد مينمايد که بتوانيم اجسام نزديک را بخوبي ببينيم. اين قابليت از سن 40 تا 45سالگي به بعد، کاهش مييابد و بنابراين پير چشمي عارض ميگردد، بدين معنا که براي ديد نزديک و مطالعه نياز به عينک جداگانه خواهد بود. هرگاه فردي به نزديک نگاه ميکند، انقباض عضله سيلياري، کشش عدسي را کم ميکند و لذا عدسي کرويتر شده و قدرت انکساري بيشتري پيدا ميکند و تصوير جسم نزديک را بر شبکيه مياندازد (عمل تطابق). در نگاه به دور عکس اين حالت اتفاق ميافتد. با پير شدن و کاهش حالت ارتجاعي عدسي ، قدرت تطابق آن کاهش مييابد و فرد تار ميبيند.اين همان حالتي است كه به آن پير چشمي گفته مي شود.
آ ب مروارید یا کاتاراکت Cataract چیست؟

آب مرواريد يا کاتاراکت به کدورت عدسي طبيعي چشم که در پشت عنبيه و مردمک قرار دارد، گفته مي شود. عدسي يا لنز چشم؛ مثل لنز دوربين عکاسي کار مي کند و نور را بر روي پرده شبکيه چشم که در عقب چشم قرار دارد، متمرکز مي کند. همچنين عسي چشم طوري نور را متمرکز مي کند که هم اشياء دور و هم اشياء نزديک روي شبکيه بيفتد؛ در نتيجه انسان هم دور و هم نزديک را واضح مي بيند. اين پديده را " تطا بق" مي گو يند.
عدسي عمدتا از آب و پروتئين ساخته شده است. پروتئين ها به طرز ظريفي قرار گرفته اند که باعث شفافيت عدسي مي شود و در نتيجه نور از لابلاي آنها عبور مي کند. اما با پيشرفت سن؛ بعضي از اين پروتئين ها تغيير ماهيت داده و بهم چسبيده و باعث کدر شدن بعضي از نواحي کوچک درعدسي مي شوند. اين پديده "کاتاراکت يا آب مرواريد" ناميده مي شود و با گذشت زمان اين نواحي بزرگتر شده و باعث کاهش بينائي مي شود.
در مراحل اوليه كه تنها بخش كوچكي از عدسي كدر شده است، شايد آب مرواريد مشكلي ايجاد نكند، اما در بيشتر مواقع اين روند ادامه مي يابد و بخش بزرگي از عدسي كدر مي شود و بينايي را مختل مي سازد. سرعت پيشرفت آب مرواريد در بين افراد مختلف متفاوت است ، آب مرواريد ناشي از افزايش سن به تدريج در طي چند سال پيشرفت مي نمايد. آب مرواريد در افراد جوان و افراد ديابتي ممكن است به سرعت در طي چند ماه پيشرفت نمايد ولي سرعت پيشرفت آب مرواريد در هر فرد را نمي توان دقيقا پيشگويي كرد.
انواع آب مروارید
1– کاتاراکت هسته اي يا نوکلئار: که کدورت عمدتا درقسمت هاي مرکزي عدسي قرار داشته و حاصل تغييرات طبيعي سن است.
2 – کاتاراکت قشري يا کورتيکال: که کدورت عمدتا در قسمت هاي محيطي عدسي است و تدريجا به قسمت هاي مرکزي کشيده مي شود. بسياري از ديابتي ها به اين نوع کاتاراکت گرفتار مي شوند.
3 – کاتاراکت زير کپسولي يا ساب کپسولر: که در قسمت پشتي عدسي شروع مي شود. افراد ديابتي، دوربيني بالا، مبتلايان به رتينيت پيگمانتر، و مصرف کنندگان دارو هاي استيروئيدي ( کورتون) معمولا به اين نوع مبتلا مي شوند.
علل زمینه ای آب مروارید
آب مرواريد ناشي از افزايش سن
آب مرواريد ناشي از افزايش سن شايعترين نوع آب مرواريد است درصد زيادي از افراد به آن مبتلا مي شوند و با افزايش سن شيوع آن افزايش مي يابد.
آب مرواريد ناشي از ساير بيماريها
اين نوع آب مرواريد در افرادي كه بيماريهاي مشخص ديگري از جمله ديابت (بيماري قند) دارند ديده مي شود. گاهي بروز آب مرواريد در رابطه با مصرف طولاني مدت بعضي از داروها مثل پرونيزولون مي باشد.
آب مرواريد ناشي از ضربه
گاهي بلافاصله پس از صدمات چشمي و گاهي سالها بعد از آن ديده مي شود.
آب مرواريد مادر زادي
بعضي از بچه ها با آب مرواريد به دنيا مي آيند يا اينكه در كودكي به آن مبتلا مي شوند كه معمولا در هر دو چشم است.
علائم و نشانه هاي آب مرواريد
کدورت عدسي در ابتدا کوچک بوده وتأثيري بر بينائي شما ندارد. شما ممکن است حس کنيد که بينائيتان اندکي تار شده است و مثل اين است که از پشت شيشه اشياء را ببينيد. ممکن است نور خورشيد و لامپ ها درخشنده تر و پخش و اذيت کننده باشد.همچنين ممکن است هنگام رانندگي در شب، نور چراغ ماشين هاي روبروخيره کننده تر از قبل باشد.رنگها نيز به شفافيت قبلي را ندارند.
علائم و نشانه هاي آب مرواريد ارتباط مستقيمي با نوع آب مرواريد دارد. زماني که کاتاراکت هسته اي (نوکلئار) در مراحل ابتدايي است، مدتي بينائي نزديک فرد بهتر مي شود که اصطلاحا به آن" ديد ثانويه" مي گويند.متأسفانه اين بهبود ديد نزديک دوام چنداني ندارد وبا بدتر شدن کاتاراکت از بين مي رود. کاتاراکت زير کپسولي ممکن است تا مراحل پيشرفته علامتي نداشته باشد و يا فرد از خيرگي ناشي از نور بخصوص در شب شاکي باشد.
.jpg)
کيفيت تصوير در چشم طبيعي (سمت چپ) و چشم مبتلا به آب مرواريد (سمت راست)
تشخیص آب مروارید یا کاتاراکت
براي تشخيص آب مرواريد بايد معاينه کامل چشم پزشکي توسط چشم پزشك متخصص انجام شود. براي تشخيص صحيح، معايناتي كه توسط چشم پزشك انجام مي شود شامل موارد زير مي باشد:
1- اندازه گيري قدرت بينايي
2-معاينه ظاهر چشم ها
3- بررسي حرکات چشم ها
4- معاينه با دستگاه اسليت لامپ
5- بررسي واکنش مردمک ها در برابر نور
6- تونومتري : با اين معاينه فشار چشم اندازه گيري مي شود. افزايش فشار ممكن است علامت گلوكوم (آب سياه) باشد.
7- گشاد كردن مردمك كه با مصرف قطره هاي چشمي صورت مي گيرد و به چشم پزشك اجازه مي دهد تا تمام قسمتهاي عدسي و شبكيه را كاملا معاينه كند.
درمان آب مروارید یا کاتاراکت
در مراحل اوليه بعضي از انواع آب مرواريد، وضعيت بينايي با استفاده از عينك ممكن است به طور موقت بهتر شود. دارو، قطره ، ورزش يا عينك مانع بروز يا بهبود آب مرواريد نمي شوند و هنوز جراحي تنها راه درمان است كه شامل خارج كردن عدسي كدر شده و جايگزيني آن با عدسي مصنوعي است.
بسياري از مردم تصور مي کنند که کاهش بينائي جزء لاينفک پيري است؛ در حالي که عمل آب مرواريد بسيار آسان، کم خطر و بي درد است. عمل جراحي آب مرواريد عملي بسيار موفق است و سالانه حدود 5/1 مليون نفر در امريکا و چند صد هزار نفر در ايران تحت اين عمل جراحي قرار مي گيرند.
زمان عمل با توجه به نياز و شرايط هر فرد متفاوت است. در افراد مسن كه نياز چنداني به ديد كامل ندارند ممكن است ديرتر نياز به انجام عمل جراحي باشد. به هر حال شما با كمك چشم پزشك در اين زمينه تصميم خواهيد گرفت.
آب مرواريد زماني نياز به جراحي دارد كه اختلال بينايي، انجام فعاليت هاي شغلي يا روزمره مانند رانندگي، مطالعه و تماشاي تلويزيون را مختل كند و نيازي به رسيدن آب مرواريد نيست.
8- سونوگرافي چشمي از نظر بررسي وضعيت پرده شبکيه چشم و تعيين قدرت لنز داخل چشمي
روش هاي مختلف عمل جراحي آب مرواريد
عمل جراحي آب مرواريد به طور کلي به دو شکل انجام مي شود:
1- عمل آب مرواريد به روش داخل کپسولي يا اينترا کپسولار کاتاراکت اکسترکشن
در عمل آب مرواريد به روش خارج کپسولي؛ پس از باز کردن قسمت قدامي کپسول عدسي، محتويات آن خارج شده و در نتيجه از محفظه کپسول عدسي ميتوان به عنوان محل کارگذاري لنز داخل چشمي استفاده کرد. اين روش خود به دو شکل : 1- با برش بزرگ و 2- با برش کوچک ؛ انجام مي شود
در عمل آب مرواريد به روش خارج کپسولي با برش بزرگ؛ محل اتصال قرنيه به صلبيه ( ليمبوس) حدود 9 تا 11 ميلي متر باز مي شود و پس از باز کردن کپسول قدامي، هسته عدسي خارج مي شود و پس از شستن مواد باقيمانده عدسي، لنز داخل چشمي کار گذاشته مي شود و محل برش با 6 تا 9 عدد بخيه بسته مي شود . حدود دو تا سه ماه بعد بخيه ها برداشته مي شوند. پس حدود دو تا سه ماه طول مي کشد تا بينائي به حد نسبتا طبيعي برسد.بنابراين عيب اصلي اين روش را مي توان در طولاني بودن دوره نقاهت آن دانست. از آنجايي که با اين روش معمولا مقداري آستيگماتيسم ايجاد مي شود؛ ممکن است بينايي صد در صد نشده و براي اصلاح آن نياز به عينک دور باشد . هم اکنون در اکثر شهر هاي ايران اين روش مرسوم است؛ لذا ما از آن به عنوان "روش مرسوم عمل آب مرواريد "نام مي بريم.
در عمل آب مرواريد به روش خارج کپسولي با برش کوچک؛ از برش حدود 3 ميلي متري براي خارج کردن محتويات عدسي استفاده مي شود. به اين معني که هسته عدسي در داخل چشم خرد شده و سپس از طريق ساکشن از چشم خارج مي شود.
اين روش خود به دو نوع است. 1- تکنيک فيکو امولسيفيکيشن: که براي خرد کردن هسته عدسي از انرژي" ماوراء صوت (اولتراسوند)" کمک مي گيرد. 2-تکنيک فيکو ليزر: که براي خرد کردن هسته عدسي از انرژي "ليزر" کمک مي گيرد.
هم اکنون در تمام دنيا در بيش از 97درصد موارد از انرژي ماوراء صوت استفاده مي شود ؛ زيرا اين روش قدرت و کارايي بهتري دارد. بخصوص زماني که آب مرواريد پيشرفته بوده و در نتيجه هسته عدسي سفت باشد روش" فيکو ليزر" قابل انجام نيست. در ايران نيز تقريبا در صد در صد موارد از روش" فيکوامولسيفيکيشن اولتراسوند" ( اصطلاحا به آن "فيکو" مي گويند) استفاده مي شود؛ ولي از آن جائي که در تصور عموم، ليزر دقت بالايي دارد، اين روش بنام روش ليزري مطرح مي شود. البته ذکر اين نکته ضروري است که گاها پس از گذشت مدتي از عمل آب مرواريد ممکن است کپسول عدسي کدر شده و باعث تاري ديد شود که ما بطور معمول از انرژي ليزر براي باز کردن کپسول ( و مسير ديد) استفاده مي کنيم که به اين کار " ليزر کپسولوتومي" مي گوئيم
تقريبا بطور همزمان تحول مهم ديگري در طراحي و کيفيت لنزهاي مصنوعي داخل چشمي بوقوع پيوست واستفاده از عدسي هاي مصنوعي تاشونده مرسوم شد.اخيرا لنز هائي طراحي شده اند (موسوم به لنز هاي با خاصيت تطابق) که با مکانيسم هاي مختلفي ديد نزديک را نيز تا اندازه قابل توجهي بهبود مي بخشند و در نتيجه فرد علاوه بر بينائي خوب دور ، بدون نياز به عينک مطالعه، نزديک را هم خوب مي بيند.
تکنيک انجام عمل جراحي آب مرواريد توسط اينجانب
اينجانب پس از سالها تجربه در عمل جراحي چشم و شرکت در مجامع مختلف بين المللي فوق تخصصي چشم پزشکي؛ بهترين، کم خطر ترين، راحت ترين و پيشرفته ترين روش عمل جراحي آت مرواريد (عمل جراحي فيکو با قطره بي حسي) را به طور روتين براي همه بيمارانم انجام ميدهم.



از آنجایی که این لنز در هر دو طرف خود دارای لولا است, براحتی می تواند توسط عضلات مژگانی حرکت کند و چشم بتواند بطور طبیعی تری بر روی اشیاء دور و نزدیک تمرکز کند. در حال حاضر کریستا لنز تنها لنز تطابقی است که موفق به دریافت تأئیدیه FDA (انجمن دارو و غذای آمریکا) شده است.
توصيه هاي قبل از عمل جراحي
دستورات و مراقبت های پس از عمل کاتاراکت
1- بلافاصله بعد از عمل جراحي مرخص خواهيد شد.هنگام مرخص شدن نسخه داروئي خود را تهيه كنيد و قطره هاي چشمي را به طوري كه آموزش مي بينيد استفاده كنيد. در مراجعات بعدي داروهايتان را همراه خود بياوريد.
2– پس از عمل جراحي به پشت بخوابيد و از خوابيدن به سمت چشمي كه عمل شده و يا به طرف شكم خودداري كنيد.
توصیه های پس از عمل جراحی کاتاراکت
پس از عمل جراحي آب مرواريد نكات زير بايد رعايت شود و تا ويزيت بعدي از انجام كارهاي زير خودداري نماييد.
1 – استفاده از مواد آرايشي براي چشم و اطراف آن
2 – شستشو و استحمام چشمها
3 – ورزش و فعاليتهاي سنگين و بلندكردن اجسام سنگين
4– مالش و دست زدن به چشمها
5 – سرفه كردن و عطسه كردن
6 – زورزدن در هنگام اجابت مزاج
7 – تغيير ناگهاني وضعيت سر
8- خم شدن سر تا زير كمر و سجده نمودن. به مدت 3 تا 4 هفته در هنگام نمازخواندن به سجده نرويد بلكه مهر را به پيشاني خود بگذاريد.
9 – خوابيدن به طرف شكم و يا چشم عمل شده
10 – شستن سر و صورت با شامپو بعد از ويزيت روز اول پس از عمل جراحي و با صلاح پزشك بلامانع است .
11 – در صورت داشتن بينائي کافي رانندگي و تماشاي تلويزيون و کار با کامپيوتر تا جائي که شما را خسته نکند، بلامانع است.
12 – بعد از آنكه به شما اجازه استحمام داده شد از ورود آب به داخل چشم به مدت 2 تا3هفته خودداري كنيد. در موقع استحمام از مالش چشم ها جداُ بپرهيزيد.
علائم هشدار دهنده
1- کاهش بينائي نسبت به روز هاي قبل
2– درد چشم و اطراف آن كه با مسكن تجويز شده برطرف نشود
3 –افزايش قرمزي ،تورم و ترشح چشمها
قوز قرنيه یا کراتوکونوس Keratoconus
قوز قرنيه يك پديده غير التهابي است كه معمولا قرنيه هر دو چشم را گرفتار مي كند.
در اين بيماري قرنيه نازك شده و حالت مخروطي پيدا مي كند. نازك شدن و تغيير حالت قرنيه از كروي به مخروطي منجر به ايجاد نزديك بيني – آستيگماتيسم نامنظم و در نتيجه كاهش ديد مي شود قوز قرنيه بيماري پيشرونده اي است كه معمولا در دوران بلوغ ظهور پيدا مي كند و تا دهه سوم و چهارم پيشرفت كرده بعدا متوقف مي شود. اين بيماري ابتدا در يك چشم شروع مي شود ولي معمولا بعد از مدتي چشم ديگر هم گرفتار مي شود هر چند شدت آن در يك چشم با چشم ديگر متفاوت است.
قوز قرنيه بيماري نسبتا شايعي است كه در تمام نژادها و در هر دو جنس ديده مي شود.
سابقه خانوادگي در 6 تا 10 درصد مبتلايان وجود دارد.


![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |

آيا قوز قرنيه باعث کوري مي شود ؟
خوشبختانه اين بيماري كور كننده نيست ولي يكي از علل شايع پيوند قرنيه است فرد مبتلا به قوز قرنيه و يا بستگان وي نبايد نگران باشند زيرا بيماري بي خطر است و عمل پيوند قرنيه نتايج موفقيت آميزي دارد.
آيا قوز قرنيه با ليزر درمان مي شود؟
تا کنون عنوان می شد که در بيماراني كه قوز قرنيه دارند به هيچ وجه نبايد اعمال جراحي ليزري مانند ليزيك – لازك يا PRK انجام داد؛ زيرا باعث بدتر شدن بيماري مي شد. اما با ظهور روش (Collagen Cross-Linking یا CXL) می توان بصورت همزمان و یا در قدم بعدی عیب انکساری چشم (شماره چشم) را با لیزر (معمولاPRK) درمان کرد.
لنزهاي تماسي Contact Lenses
میليونها نفر در سرتاسر دنيا از لنز تماسي استفاده مي کنند؛ به عنوان نمونه فقط در آمريکا بيش از 24 میليون نفر از لنز تماسي استفاده مي کنند. بستگي به طرز زندگي، تمايلتان و وضع سلامت چشمانتان،اگر بدرستي از لنزتان مراقبت و نگهداري کنيد، لنز تماسي مي تواند جايگزين مناسبي براي عينکتان باشد.







![]() |
![]() |
| لنز درست | لنز پشت و رو |
![]() |
![]() |








![]() |
![]() |


اثرات مضر اشعه ماوراء بنفش نور خورشيد بر چشم انسان
حفاظت از چشم در برابر نور آفتاب تابستان
نحوه اصلاح بينائي با عينک و لنز تماسي
ارتوكراتولوژي(شكل دهي مجدد قرنيه با لنز تماسي)
خستگي چشم در هنگام کار با کامپيوتر
شرايط چشمي معافيت از سربازي(آيين نامه جديد معاينه و معافيت پزشكي خدمت سربازي )
چهارشنبه سوري و نکات ايمني(بياييد با رعايت نکات ايمني، شب چهارشنبه شاد اما کم خطري راتجربه کنيم!)
سيگار و چشم( اثرات مضر سيگار بر قسمتهای مختلف چشم)
الکل و چشم (تأثير الکل برسیستم بينايي)
حاملگي و چشم (تغییرات و بیماریهای چشم در زمان حاملگي Pregnancy & Eye)
بنيانگذار علم چشم پزشکي در ايران(پروفسور محمدقلي شمس)

استرابيسم يا لوچي چشم
استرابیسم یا لوچی چشم عبارتست از هم جهت نبودن محورهاي بينائي دو چشم . يعني اين که مسير نگاه فرد در دو چشم در يک جهت نيست ووقتي که يک چشم در جهت خاصي نگاه مي کند، چشم ديگر به سمت ديگري نگاه مي کند. اين بيماري يکي از مشکلات شايع چشم پزشکي است ودر 4% موارد در گروه سني اطفال و بزرگسالان ديده مي شود. چشم ها (يکي يا هر دو) ممکن است به داخل، خارج، بالا يا پايين انحراف داشته باشند. دربعضي افراد ممکن است بيش از يک نوع انحراف وجود داشته باشد.
علل استرابيسم چيست؟
علت دقيق همه موارد استرابيسم مشخص نيست. بهر حال استرابيسم ناشي از عدم توانايي حرکات هماهنگ دو چشم است. استرابيسم در نيمي از کودکان از بدو تولد وجود دارد. در کودکان دچار اختلالات مغزي نظير فلج مغزي و هيدروسفالوس (تجمع مايع مغزي نخاعي داخل جمجمه) بيشتر ديده مي شود. در کودکان استرابيسم ممکن است به علت آب مرواريد، بيماري هاي شبکيه نظير رتينوپاتي نوزادان نارس و رتينوبلاستوم(تومور شبکيه)، بيماريهاي ضعيف کننده عمومي و ضربه هنگام تولد يا در دوران کودکي ايجاد شود. علاوه بر اين در بسياري از موارد استرابيسم به صورت ارثي و فاميلي ديده مي شود. علل استرابيسم در بزرگسالان عبارتست از:
علائم استرابيسم چيست؟
حرکات چشمي ناهماهنگ حتي لوچ شدن به طور طبيعي ممکن است گهگاهي در نوزادان ديده شود. بهرحال پس از سه چهار ماهگي، کودک بايد قادر به تمرکز بر روي اشياء باشد و چشم ها انحراف نداشته باشند. اگر مي بينيد که چشم کودکتان به داخل يا خارج منحرف مي شود، يا قادر به تمرکز روي اشياء نيست ويا به نظر ميرسد که چشمانش انحراف دارد؛ به چشم پزشک مراجعه کنيد. در 30 تا 50 درصد موارد، کودک بدنبال استرابيسم دچار آمبليوپي (تنبلي چشم) مي شود. در کودکان استرابيسم بيشتر در سن زير 6 سال شروع مي شود.
علائم استرابيسم در بزرگسالان عبارتست از:
بسياري از بزرگسالان مبتلا به استرابيسم، براي اصلاح تمرکز مناسب سر يا صورت خود را کج مي گيرند. همچنين اين افراد قادر به نگاه مستقيم به صورت سايرين نيستند که باعث بروز مشکلات اجتماعي برايشان مي شود. اين مسئله بر روي موقعيت هاي شغلي و اجتماعي ايشان تأثير منفي مي گذارد.
استرابيسم چگونه تشخيص داده مي شود؟
تشخيص سريع و درمان به موقع مي تواند از کاهش بينائي دائمي جلو گيري کند. استرابيسم طي معاينه چشم پزشکي تشخيص داده مي شود. معاينه چشم پزشکي در همه کودکان در سنين حدود سه سالگي توصيه مي شود. بهر حال اگر فرزندتان علائمي از استرابيسم يا اختلال چشمي ديگري در هر سني داشت، بايد تحت معاينه کامل چشم پزشکي قرار گيرد.
راههاي درمان استرابيسم چيست؟
راه هاي درمان متنوع بوده و در هر مورد راه درماني مناسب توسط چشم پزشک پيشنهاد خواهد شد. راه هاي درمان عبارتند از:
تخلیه و پروتز چشم Enucleation & prosthesis Implantation
متاسفانه در بعضي موارد به علت:ضربه, عفونت, ناهنجاريهاي مادرزادي, و يا بيماري هاي اكتسابي ؛ فرد يك چشم خود را از دست ميدهد. در اين موارد هدف چشم پزشك احياي ظاهر فرد با استفاده از پروتز متحرك است. در سال هاي اخير كاشت پروتزهاي متخلخل كروي باعث نتايج بهتر و عوارض كمتر در جراحي كاشت پروتز در كاسه چشم شده است
دو ماده رايج پروتز ها پروتزهاي متخلخل كروي شامل هيدروكسي آپاتيت و پلي اتيلن مي باشد. معمولا اين مواد در داخل نسوج خود بيمار يا بافت دهنده قرارگرفته و پس از تخليه چشم,داخل كاسه چشم كاشته مي شوند.سپس عضلات خارج كره چشمي روي آن دوخته مي شوند تا باعث حركت طبيعي پروتز شود. بعد از فروكش كردن التهاب پروتز چشم مصنوعي روي آن سوار مي شود
هيدروكسي اپاتيت چيست؟
بررسي هاي قبل از عمل
بيماري كه براي پروتز چشمي ارجاع مشود, بايد تحت معاينه كامل چشم پرشكي قرار گيرد.چشم سالم با بيوميكروسكوپ معاينه مي شود. جدت بينائي اندازه گيري مي شود.حركات چشم و قسمت خلفي چشم ارزيابي و بررسي مي شود. بررسي حركات چشم مبتلا اهميت دارد زيرا مشخص كننده ميزان حركات پروتز در آينده است. علاوه بر اين برسي ملتجمه ( پرده شفاف پوشاننده سطح چشم) مهم است. بيماري كه داراي ميزان زيادي اسكار (نسج جوشگاهي) در ملتحمه باشد ممكن است نياز به پيوند بافت مخاطي داسته باشد تا بتواند پروتز كاشته شده را به خوبي بپوشاند
عمل جراحي
مثل ساير موارد جراحي بيمار بايد يكي دو ساعت قبل از عمل در بيمارستان حاضر شود. بعيد نيست كه لازم باشد تا بيمار شب بعد از عمل نيز در بيمارستان بماند.متحصص بيهوشي, قبل از عمل راجع به بيهوشي با بيمار صحبت ميكند و به سوالات شما پاسخ مي دهد. عمل 1تا 2 ساعت طول مي كشد و چشم شما با پانسمان حجيم پانسمان مي شود. چند روز بعد پانسمان برداشته مشود
مراقبت هاي بعد ار عمل
چند روز اول بعد از عمل بيماربايد استراحت كند.چون طي چند روز اول پس از عمل پانسمان برداشته نميشود, مراقبت اززخم نياز نيست.دور از انتظار نيست كه بيمار پس از عمل درد شديدي داشته باشد. به اين دليل ما پس از عمل ضد درد و ضد تهوع خوراكي تجويز مي كنيم.علاوه بر اين به مدت يك هفته آنتي بيوتيك خوراكي نير ميدهيم. پس از باز كردن پانسمان از بيمار مي خواهيم كه به مدت 3 تا 4 هقته روزي 2-3 بار پماد آنتي بيوتيك داخل چشم عمل شده بگذارد. براي جلوگيري از چسبيدن پلك ها به بافت هاي زيرين ,داخل پلك ها كانفورمر (پوسته پلاستيكي) مي گذاريم. پس از فروكش كردن التهاب يعني حدود 6 تا 8 هفته بعد بيمار نزد اكولاريست (سازنده چشم ظاهري) فرستاده مي شود تا پروتز نهائي (چشم شيشه اي) فيت شود
عوارض
عمل تخليه چشم خيلي بي خطر است و بندرت بيمار دچار عوارض وخيم مي شود.عوارض شايع تر شامل: خونريزي, عفونت, اسكار, تورم طولاني, درد,باز شدن زخم و نياز به عمل جراحي بيشتر است
براي دريافت قطعات ويديويي قبل و بعد از جراحي اينجا کليک کنيد : بعد از عمل کارگذاری پروتز بعد از پروتز نهایی
اشکریزش و عمل مجرای اشکی
نحوه توليد و خروج اشک
اشک عمدتا توسط غده اشکي که در قسمت فوقاني- خارجي کاسه چشم قرار دارد، توليد مي شود. با هر بار پلک زدن، اشک توليد شده روي سطح چشم پخش مي شود و ميزان اضافه آن توسط سيستم تخليه کننده اشک ازچشم خارج مي گردد و به داخل بيني مي ريزد. در حالت طبيعي در هر چشم دو مجرا (بنام کاناليکول فوقاني و تحتاني) براي خروج اشک از چشم وجود دارد: يکي در پلک بالا و ديگري در پلک پايين. اين مجاري از دو سوراخ کوچک در لبه پلک بالا و پايين در سمت بيني بنام پونکتوم شروع مي شوند. اشک ازپونکتوم ها به داخل کاناليکول فوقاني و تحتاني و سپس کيسه اشکي هدايت مي شود. کيسه اشکي در گوشه داخلي چشم در کنار ريشه بيني قرار دارد. سپس اشک از طريق مجراي بيني -اشکي وارد بيني مي شود. معمولا انسداد در قسمت هاي انتهايي اين مجرا ايجاد مي شود.
علل اشکريزش
علل اشکريزش را مي توان به دو گروه عمده تقسيم کرد: 1- افزايش توليد اشک از غدد اشکي 2- کاهش خروج اشک از سيستم تخليه کننده اشک
افزايش توليد اشک
علل افزايش توليد اشک از غدد اشکي عبارتند از: تحريک چشم ناشي از التهاب يا عفونت قرنيه (کراتيت)، التهاب يا عفونت ملتحمه (کنژنکتيويت)، التهاب يا عفونت پلکها ( بلفاريت)، خراش يا جسم خارجي قرنيه يا ملتحمه، ترشح اشک به علت تحريک مخاط بيني ، ترشح احساساتي اشک ناشي از فعاليت غده هيپوتالاموس و حتي ترشح رفلکسي اشک در افراد دچار خشکي چشم.
کاهش خروج اشک
کاهش خروج اشک از سيستم تخليه کننده اشک به علت انسداد نسبي يا کامل سيستم تخليه کننده اشک است که در کودکان و بزرگسالان علت زمينه اي و درمان آن متفاوت است.
انسداد مجراي اشکي در کودکان و نوزادان
انسداد مجراي اشکي در کودکان و نوزادان پديده اي شايع است؛ بطوريکه در نوزادن رسيده( فول ترم) در 5% موارد و در نوزادان نارس تا 30 درصد موارد انسداد مجراي اشکي د موقع تولد مشاهده مي شود. اين کودکان معولا تا سن 8 الي 9 ماهگي در 90% موارد خود به خود بهبود مي يابند و در صورت عدم بهبود خود به خودي، بعد از اين سن سونداژ ( ميل زدن) مجراي اشکي انجام مي شود.
اگر سونداژ در سن زير يک سالگي انجام شود، احتمال موفقيت بالاي 90% است و هر چه سن در موقع سونداژ بالاتر باشد، احتمال موفقيت کمتر است. در کودکان بالاي يک سال معمولا 1 الي 2 بار سونداژ انجام مي شود و در صورت عدم موفقيت، لوله مخصوصي از جنس سيليکون ( بنام کراوفورد) در داخل مجراي اشکي کار گذاشته مي شود که تا يک سال در محل باقي مانده و سپس خارج مي گردد.
در کودکان بالاي 4 الي 5 سال معمولا نياز به عمل جراحي داکريوسيستورينوستومي (DCR) همراه با کار گذاري لوله سيليکون است.
انسداد مجراي اشکي در بزرگسالان
انسداد مجراي اشکي فقط در سنين زير دو الي سه سال با ميل زدن يا در اصطلاح سونداژ مجراي اشکي قابل درمان است؛ اما در سنين بالاتر سونداژ فقط جنبه تشخصي دارد و به هيچ وجه براي درمان توصيه نمي شود. لذا در بزرگسالان عملي بنام داکريوسيستورينوستومي (DCR) انجام مي شود که طي آن مجراي اشکي به داخل بيني باز مي شود. حال اگر قسمت ابتدايي مجرا بسته باشد، بايد علاوه بر DCR به مدت چند ماه هم لوله سيليکون گذاشت؛ ولي در صورت بسته بودن قسمت انتهايي فقط DCR کافي است
DCR:Dacryocystorhinostomy
جداشدن پرده شبکیه Retinal Detachment
پرده شبکيه چيست؟
پرده شبکيه لايه اي عصبي است که در قسمت پشتي چشمتان قرار گرفته و نور را گرفته و تصاوير را به طرف مغز هدايت مي کند.چشم شبيه دوربين عکاسي است. لنزي (عدسي چشم) که در قسمت جلويي چشم قرار دارد، نور را بر روي پرده شبکيه متمرکز مي کند. شما مي توانيد شبکيه را مانند فيلم دوربين عکاسي فرض کنيد که سطح خلفي دوربين را فرش کرده است.
|
ناخنک
ناخنک بافت ارغواني رنگ مثلثي شکلي است که در روي سطح چشم، در گوشه قرنيه رشد مي کند. بعضي از انواع ناخنک در طي زمان رشد تدريجي دارند؛ در صورتي که رشد بعضي از انواع آن پس از مدتي متوقف مي شود. به ندرت ممکن است ناخنک به حدي رشد کند که جلوي مردمک چشم را بگيرد.
ناخنک در آب و هواي آفتابي و در گروه سني 20 تا 40 سال شايع تر است. دانشمندان علت واقعي ايجاد ناخنک را نمي دانند. بهر حال از آنجاييکه اکثر افرادي که ناخنک دارند، زمان زيادي از اوقات خود را در فضاي بيرون مي گذرانند، بسياري از پزشکان معتقدند که اشعه ماوراء بنفش نور خورشيد ممکن است در ايجاد آن دخيل باشد. لذا در مناطقي که نور آفتاب شديد است؛ استفاده از عينک محافظ، عينک آفتابي و يا کلاه لبه دار توصيه مي شود. در بعضي از مطالعات نيز شيوع ناخنک در مردان بيشتر از زنان گزارش شده که ممکن است بدليل تماس بيشتر مردان با اشعه ماواراء بنفش نور خورشيد باشد.
درگذشته ناخنک به عنوان يک بيماري پيشرونده به حساب مي آمدو براي جلوگيري ازرشدناخنک روي قرنيه وکاهش خطر عود حتي در مراحل اوليه، عمل جراحي انجام مي شد. اکنون اين طرزبرخورد تغيير کرده وتصميم بر جراحي ناخنک براساس نماي ضايعه: رشد روي قرنيه،پيشرفت، فاکتورهاي خطر زا،علايم وسن بيمار ميباشد.به هر حال ،ا گر چه بر روي معيارها توافق عمومي وجود دارد؛ مناسبترين نحوه درمان وروشهاي جراحي مو رد بحث بوده و هنوز در مر احل ارزيابي هستند.
روشهاي درماني مختلفي براي ناخنک وجود دارد ولي براي رسيدن به نتايج قطعي و رضايت بخش بايد از تکنيکهاي متعدد استفاده کرد. جراحي موثرترين درمان براي ناخنک مي باشد ؛اما فقط بايد در مواردي که واجب باشد، انجام شود.
دردرمان ناخنک بايد چهارگروه درماني را مشخص کنيم:
- درمان طبي
- درمان بااستفاده از روشهاي شيميايي و فيزيکي
- در مان جراحي
- درمانهاي کمکي
درمان طبي
در قرون گذشته درمان طبي شامل تجويز موضعي محلولهاي گياهي براي جلوگيري از پيشرفت ناخنک يا براي تشکيل اسکار(جوشگاه) بعد از جراحي ضايعات بوده است. به هر حال هيچ نوع درمان طبي نتايج کافي وطولاني مدت نمي داد. در فرمهاي ملتهب ناخنک،با تجويز موضعي کورتيزون درجاتي از تأثيردرماني ديده مي شود. اما درپيشرفت کلينيکي بي تاثير است. دردرمان انواع ملتهب ناخنک و پينگکولا قطره هاي چشمي ايندومتاسين درمقايسه با قطره هاي چشمي دگزامتازون تاثير درماني بهترواحساس ناراحتي کمتري دارند. اين پروتوکل شامل تجويز شش مرتبه در روز براي 3 روز وبدنبال آن چهار مرتبه در روز به مدت 11 روز ميباشد. بنابراين قطر ه چشمي ايندومتاسين به عنوان داروي خط مقدم در درمان ناخنک وپينگکولاي ملتهب يا در موارد منع استفاده کو رتيزون موضعي ميباشد.
درمانهاي شيميايي/ فيزيکي
براي انهدام بافتهاي فيبرو -واسکولار زير ملتحمه اي وسلولهاي ناخنک در گذشته ا ز مواد شيميايي يا روشهاي فيزيکي استفاده شده است.اين روشها براي درمان ناخنکهاي کوچک جايز ميباشد.نتايج اميدوار کننده نبوده و بسياري از اين تکنيکها منسوخ شده است.
در مان جراحي
آگاه کردن بيمار از اهداف جراحي و نتايج احتمالي، زيربناي جراحي است . در توضيح به بيمار، درصد موفقيت عمل نيز بايد بيان شود و درمورد اين مطلب که طبيعت ناخنک توام با احتمال عود است و ناخنک عود کننده نسبت به ناخنک اوليه ممکن است وخيم تر باشد ، بايد توضيح کامل داده شود. جراحي درمان انتخابي براي ناخنک اوليه و عودکننده است ؛ و تکنيک هاي متعددي از برداشتن ساده تا تکنيک هاي پيچيده با پيوند غشاي مخاطي و کراتوپلاستي (پيوند قرنيه) وجود دارد. انتخاب تکنيک به هدف نهايي و شدت نماي بيماري بستگي دارد .
عمل جراحي درناخنک هاي کوچک که فقط مرز قرنيه را درگير کرده و باعث کاهش بينايي يا تحريک نمي شوند ،باهدف زيبايي انجام مي شود.اين عمل اغلب به درخواست بيمار صورت مي گيرد. هدف از جراحي برداشتن سر ناخنک و ترميم ملتحمه با بهم رساندن لبه هاي زخم است. زمانيکه عمل به طور صحيح انجام شود ، عود نادر بوده و نتايج زيبايي عالي است.
در ناخنک هاي پيشرفته تر، بخصوص در انواع پيشرونده که پيشرفت ضايعه منجر به رسيدن و تهاجم به ناحيه اپتيکي مي شود ،جراحي لازم است. جراحي به دو منظور انجام مي شود:برداشت ضايعه و جلوگيري ازظهور مجدد بيماري . در اين گروه از بيماران برداشت ساده به دليل خطرعود بالا که در80 %موارد اتفاق مي افتد ،انديکاسيون ندارد.
درناخنک هاي بزرگتر، زمانيکه ناحيه ا پتيکي مورد تهاجم قرار گرفته ،جراحي براي بازگرداندن بينايي هميشه ضروري است . هدف از جراحي ؛ برداشتن ناخنک از روي قرنيه، کاهش عود، درمان ناحيه اپتيکي و در خيلي از موارد ترميم ملتحمه بدليل برداشتن بافت فيبرو- واسکولار (همبندي - عروقي) زير ملتحمه است.
درمانهاي کمکي
درمانهاي کمکي شامل : استفاده از داروهاي ضد ميتوزي (ميتو مايسين C) ، پيوند اتولگ سلولهاي بنيادي Stem Cells از ليمبوس چشم خود فرد و استفاده از پرده آمنيوتيک جنين است.
در حال حاضر ، برخورد ما با ناخنک محتاطانه است و فقط زماني مداخله جراحي مي کنيم که دلايل کافي داشته باشيم و علائم باليني واضح دال بر پيشرفت ناخنک وجود داشته باشد.
انتروپيون Entropion
انتروپیون چيست؟
برگشتن لبه پلکها به داخل(به طرف کره چشم) انتروپيون ناميده مي شود. در اين حالت مژه ها به سطح کره چشم (قرنيه) سائيده مي شوند. انتروپيون بيشتر در پلک پايين ديده مي شود.
شالازيون

شالازیون از ريشه يوناني و به معناي "توده کوچک "است و اندازه آن مي تواند از ته سنجاق تا يک نخود درشت متفاوت باشد. شالاريون بصورت توده اي کوچک در پلک بروز مي کند که علت آن انسداد غدد چربي پلک (غدد مايبومين) است. شالازيون مي تواند در پلک بالا يا پايين ايجاد شود. شالازيون در ابتدا ممکن است شبيه گل مژه ، قرمز، متورم و دردناک باشد ؛ اما به طور معمول پس از چند روز بصورت توده اي بدون درد و با رشد تدريجي در مي آيد که بر خلاف گل مژه عاري از باکتري است. در اغلب موارد شالاريون طي چند ماه خود به خود از بين ميرود؛ گرچه ممکن است پس از ناپديد شدن يکي، ديگري ظاهر شود.
علائم و نشانه ها
خستگی هنگام کار با کامپیوتر Computer vision syndrom
خيره شدن به صفحه مانيتور تعداد دفعات پلک زدن را کاهش ميدهد و سبب سوزش چشم و در نتيجه منجر به خشکي چشم ميشود.
هر چه افراد بيشتر به صفحه مانيتور خيره شوند، کمتر پلک ميزنند و هر چه کمتر پلک بزنند دچار سوزش و آسيب چشم ميشوند و هر چه احساس خشکي در چشم زياد شود سوزش و اشک را به دنبال خواهد داشت.
به گفته محققان پلک زدن سبب تر شدن چشم ميشود و کارهايي که انسان را مجبور به کمکردن تعداد دفعات پلک زدن کند مانند کار با کامپيوتر و رانندگي و تماشاي تلويزيون سبب خشکي چشم ميشود.
اثرات مضر اشعه ماوراء بنفش نور خورشيد بر چشم انسان
حفاظت از چشم در برابر نور آفتاب تابستان
نحوه اصلاح بينائي با عينک و لنز تماسي
ارتوكراتولوژي(شكل دهي مجدد قرنيه با لنز تماسي)
خستگي چشم در هنگام کار با کامپيوتر
شرايط چشمي معافيت از سربازي(آيين نامه جديد معاينه و معافيت پزشكي خدمت سربازي )
چهارشنبه سوري و نکات ايمني(بياييد با رعايت نکات ايمني، شب چهارشنبه شاد اما کم خطري راتجربه کنيم!)
سيگار و چشم( اثرات مضر سيگار بر قسمتهای مختلف چشم)
الکل و چشم (تأثير الکل برسیستم بينايي)
حاملگي و چشم (تغییرات و بیماریهای چشم در زمان حاملگي Pregnancy & Eye)
بنيانگذار علم چشم پزشکي در ايران(پروفسور محمدقلي شمس)
|
||
آمبلیوپی یا تنبلی چشم
نوزاد ، هنگام تولد ديد خوبي ندارد . با رشد شير خوار ، قدرت ديد او بهتر ميشود.براي رشد و تکامل بينائي بايد تصاوير به صورت واضح وشفاف روي شبکيه چشم شير خوار بيفتد. چنانچه تصوير تشکيل شده در هر دو چشم يکسان نباشد(مثلاً در لوچي،کاتاراکت (آب مرواريد)،کدورت قرنيه ،افتادگي پلک ،عيوب انکسار{نزديک بيني، دور بيني، و آستيگماتيسم}) تکامل طبيعي بينائي انجام نشده و مسير بينائي تکامل طبيعي را طي نمي کند. عدم وضوح تصوير در چشم دچار مشکل و بهتر بودن تصوير ايجاد شده در چشم سالم سبب مي شود تا مغز بين دو چشم، چشم سالم را براي ديدن انتخاب کند و در واقع مسير ارسال تصوير از چشم دچار مشکل، به سمت مغز را مسدود و يا اصطلاحاً ديد چشم دچار مشکل را "خاموش" کند. به اين حالت تنبلي چشم يا آمبليوپيا مي گويند.
در تنبلى چشم، تنها ديد مرکزى مبتلا مىشود و ديد محيطى سالم باقى مىماند. اين عارضه احتمالاً از زمان تولد شروع مىشود و در حدود سن سه سالگى قابل کشف است. اين عارضه 2 تا 4 درصد جمعيت را مبتلا مىکند.
راه هاي بينائي در مغز، در سال اول زندگي تکامل زيادي مي يابند، و تا سن 9 تا 10 سالگي تکامل و رشد اين راه هاي عصبي پايان مي پذيرد. چنانچه تنبلي چشم تا اين سن پيشگيري نشود، به کم بينائي دائمي و غير قابل علاج منجر خواهد شد.
دیابت و چشم
ديابت ممکن است به قسمت هاي مختلف چشم آسيب برساند.آسيب به قرنيه بخصوص تاخير در ترميم اپيتليوم (پوشش سطح قرنيه)، ايجاد انواع گلوکوم( آب سياه)، رسوب مواد خاصي در بافت عنبيه و در نتيجه ممانعت از اتساع کامل مردمک، ايجاد عروق جديد در بافت هاي مختلف مثل عنبيه، زاويه چشم و شبکيه و در نتيجه افزايش فشار داخل کره چشم، ايجاد آب مرواريد،پير چشمي زودرس، فلج اعصاب و عضلات خارج کره چشمي و مهم تر از همه گرفتاري شبکيه( رتينوپاتي) از مهمترين عوارض چشمي ديابت مي با شند.
کنترل دقيق و مرتب و طولاني مدت قند خون مي تواند از بروز اين عوارض جلوگيري کرده ويا حداقل زمان بروز عوارض را به تأخير اندزد. به محض تشخيص ديابت بايستي تحت معاينه کامل چشم پزشکي قرار گيريد و حداقل هر 6 ماه يک بار معاينه مجدد شويد.
بلفاریت Blepharitis

بلفاريت يعني التهاب لبه پلکها. اين بيماري پوست لبه پلکها ( علي الخصوص جاييکه مژه ها بيرون مي آيند) را درگير مي کند.معمولا زماني که غدد چربي کوچکي که در لبه پلکها قرار دارند؛ عملکرد طبيعي نداشته باشند، بلفاريت ايجاد مي شود. زماني که اين غدد چربي خوب کار نکنند، ممکن است رشد باکتري ها زياد شده و باعث التهاب، تحريک و خارش پلکها شود. بلفايت در اغلب موارد مزمن بوده و درمان آن مشکل است. اگرچه بلفاريت مزاحم و آزار دهنده است اما باعث آسيب بينايي نمي شود.
علائم و نشانه هاي بلفاريت
علائم و نشانه هاي بلفاريت عبارتند از:
· قرمزي چشم و اشکريزش
· احساس شن ريزه و سوزش در چشم
· خارش پلکها
· قرمزي و تورم لبه پلکها
· پوسته پوسته شدن پوست اطراف چشم ها
· قي کردن لبه پلکها موقع بيدار شدن از خواب
· حساسيت به نور
· اشک کف آلود
· رويش مژه ها در جهات غير طبيعي
· ريختن مژه ها
پلکها ممکن است چرب و پوسته پوسته باشند و شوره به مژه ها چسبيده باشد. اين مواد باعث به هم چسبيدن مژه ها در موقع خواب مي شود. اگر صبح ها هنگام بيدار شدن از خواب مژه هايتان به بهم مي چسبد، نگران نشويد. گاهي اوقات نيز صبح ها ترشحات خشک شده اشک در گوشه چشم مشاهده مي شود.
علل بلفاريت
بيماري هاي توأم با بلفاريت عبارتند از :
· درماتيت سبوره اي ( التهاب پوست توأم با شوره) – شوره در موهاي سر و ابرو
· عفونت با باکتري
· اختلال عملکرد غدد چربي لبه پلکها
· جوش صورت (رزاسه) – يک بيماري پوستي با قرمزي صورت
بلفاريت ممکن است به علت ترکيبي از فاکتورهاي مختلفي باسد. در موارد کمتري بلفاريت مي تواند ناشي از آلرژي و يا آلودگي با مژه ها شپش باشد.
چه موقع به پزشک مراجعه کنيم؟
اگر علي رغم رعايت بهداشت و نظاغت منظم پلکها علائم و نشانه هاي بيماري بهبود نيافت به چشم پزشک مراجعه کنيد.
بررسي و تشخيص
پس از معاينه دقيق پلکها و چشم هايتان، چشم پزشک مي تواند بلفاريت را تشخيص دهد. گاهي اوقات ممکن است از بقاياي مواد چسبيده به پلکها و مژه ها ار نظر احتمال وجود باکتري نمونه برداري شود.
عوارض بلفاريت
اگر مبتلابه بلفاريت هستيد، ممکن است دچار ريزش مژه، رويش غير طبيعي مژه ها (رويش در جهات غير طبيعي)، و يا اسکار (نسج جوشگاه) ناحيه پلک شويد. ساير عوارض احتمالي توأم با بلفاريت عبارتند از:
گل مژه. گل مژه عبارتست از عفونت باکتريايي که در نزديکي ريشه مژه ها ايجاد مي شود. گل مژه به صورت توده اي دردناک در لبه يا داخل پلک تظاهر مي کند. معمولا گل مژه از سمت پوست پلک بيشتر مشهود است.
شالازيون. شالازيون زماني ايجاد مي شود که مجراي يکي از غدد کوچک چربي موجود در لبه پلک مسدود شود. غده چربي ممکن است عفوني شده و باعث قرمزي و تورم پلک شود. بر خلاف گل مژه، شالازيون بيشتر به سمت داخلي پلک برجسته است.
اشکريزش يا خشکي چشم. ترشحات غير طبيعي چربي و ساير بقاياي آزاد شده از پلکها مثل شوره ها مي تواند در اشکتان تجمع يابد. در نتيجه لايه اشکي غير طبيعي نمي تواند سطح چشم را بخوبي مرطوب و لغزنده کند. اين وضع باعث تحريک چشم و اشکريزش مي شود. از طرفي التهاب همراه با بلفاريت با ساير غدد پلک تداخل کرده و منجر به خشکي چشم مي شود.
درمان
درمان بلفاريت ممکن است مشکل باشد. درمان شامل رعايت کامل بهداشت پلک – نظافت منظم ناحيه پلک – براي کنترل علائم و نشانه ها و جلوگيري از عوارض است. اگر مشکلتان برطرف نشد به پزشک مراجعه کنيد. پزشک ممکن است پماد آنتي بيوتيک تجويز کند. در موارد شديد، ممکن است قطره هاي آنتي بيوتيک يا استيروئيد (کورتون) تجويز شود. اگر بلفاريت ناشي از يک عامل زمينه اي نظير شوره يا آکنه روزاسه باشد، درمان بيماري زمينه اي مي تواند باعث بهبود علائم بلفاريت شود.
بندرت بلفاريت بکلي ناپديد مي شود. حتي با درمان موفق عود شايع است. با بهداشت و تميزي دقيق پلک مي توان بيماري را تحت کنترل در آورد.
مراقبت هاي فردي
اگر مبتلا به بلفاريت هستيد، درمان زير را روزي يک تا دو بار انجام دهيد:
لازم است پاي مژه هايتان را کاملا تميز کنيد. براي اين منظور ، پلکتان را از کره چشم دور کرده و فاصله دهيد و با ملايمت تميز کنيد تا به قرنيه چشمتان آسيب نرسانيد. از پزشک خود بخواهيد تا در صورتيکه صلاح مي داند ، محلول آنتي بيوتيکي نيز تجويز کند تا پس از شستشو استفاده کنيد.
اين کار را تا زمانيکه علائم و نشانه هاي بيماري از بين برود ادامه دهيد. اگرچه ممکن است شما بتوانيد تدريجا تعداد دفعات شستشو را کاهش دهيد؛ ولي بايد براي تحت کنترل نگهداشتن بيماري مراقبت هاي روزمره را ادامه داد. اگر دوباره بيماري شعله ور شد، مراقبت فردي يک يا دو بار در روز را از سر بگيريد.
اگر شوره نيز داريد، استفاده از شامپوهاي ضد شوره ممکن است علائم را تخفيف دهد.
مگس پران Floaters
گاهي اوقات ممکن است کدورت هايي به اشکال مختلف مثل پرز،خطوط کوچک، تکه ابر،نقاط يا دوايرکوچک و .....به صورت شناور در ميدان بينائيتان ببينيد. اينها را اصطلاحا مگس پران يا فلوتر مي ناميم. اين کدورت ها اغلب زماني که به يک زمينه صاف مثل ديوار سفيد يا آسمان آبي نگاه مي کنيد، ديده مي شوند.
در واقع اينها توده هاي خيلي کوچک ژل يا سلول در داخل "زجاجيه" هستند. زجاجيه مايع ژل مانند شفافي است که فضاي دروني چشم را پر کرده است.
گرچه به نظر مي رسد که اين اشکال در جلوي چشمتان در حال حرکتند، در واقع اين ها در درون زجاجيه شناورند.زمانکه شما نگاه مي کنيد، سايه اين اجسام شناور روي پرده شبکيه چشمتان حس مي شود. پرده شبکبه لايه اي عصبي است که در قسمت عقبي چشم قرار گرفته و نور را درک کرده ،اجازه مي دهد اشياء را ببينيد.
علل مگس پران چيست؟
زماني که به ميانسالي مي رسيم، ژل رجاجيه متراکم و کم حجم مي شود و در نتيجه توده يا رشته هايي در آن ايجاد مي شود.ژل رجاجيه از قسمت پشتي چشم فاصله گرفته و و باعث جداشدگي خلفي زجاجيه مي شود. اين پديده علت شايع مگس پران است
جداشدگي خلفي زجاجيه در افراد زير شايع تر است:
افراد نزديک بين
افراديکه سابقه عمل کاتاراکت (آب مرواريد)دارند
افرادي که تحت ليزر ياگ قرار گرفته اند. ( در بعضي موارد مدتي پس از عمل آب مرواريد و گذاشتن لنز داخل چشمي کپسول عدسي که لنز در آن کار گذاشته شده، دچار کدورت مي شود و باعث افت بينائي ميشود. در اين مورد کدورت کپسول پشت لنز با ليزر ياگ پاک و مسير ديد باز مي شود)
افرادي که سابقه التهاب داخل چشمي دارند
ظهور مگس پران ، بخصوص اگر به صورت ناگهاني باشد؛ مي تواند به عنوان زنگ خطر باشد. در صورت بروز ناگهاني مگس پران، بخصوص اگر بالاي 45 سال هستيد، يک راست سراغ چشم پزشک برويد
آيا مگس پران مشکل جدي و خطرناکي است؟
اگر زجاجيه به علت کاهش حجم از ديواره چشم فاصله بگيرد، مي تواند منجر به سوراخ و پارگي پرده شبکيه شود.اين وضعيت گاهي باعث خونريزي داخل چشمي مختصري مي شود که خود ممکن است به شکل مگس پران جديد بروز کند.
از آنجايي که پارگي و سوراخ شبکيه مي تواند منجر به جداشدن آن شود، هميشه به عنوان خطري جدي محسوب مي شود. پس بايد در شرايط زير دراولين فرصت چشم پزشکتان را ببينيد:
بروز ناگهاني حتي يک مگس پران
بروز ناگهاني جرقه هاي نوراني.
اگر علائم ديگري نظير از بين رفتن ديد قسمت هايي از ميدان بينائي مشاهده شد، بايد بلافاصله توسط چشم پزشک معاينه شويد
با مگس پران چه کنيم؟
چون بايد از وضعيت پرده شبکيه چشمتان در ارتباط با احتمال پارگي آن مطلع شويد،لازم است در صورت بروز ناگهاني مگس پران با چشم پزشک تماس بگيريد.
مگس پران ها ممکن است در مسير ديد قرار گرفته و بخصوص موقع مطالعه مزاحم شما شوند . با حرکت چشمتان به بالا و پايين مي توانيد آنها را از مسير بينائيتان جابجا کنيد.
گرچه بعضي از مگس پران ها ممکن است در مسير ديد شما باقي بمانند، بسياري از آنها به مرور ناپديد شده و مزاحمتشان کم مي شود. حتي اگر سالها تعدادي مگس پران داريد، به محض ظهور مگس پران جديد بايد توسط چشم پزشک معاينه شويد.
جرقه های نورانی (Flashing)
علل ايجاد جرقه هاي نوراني (فلاشينگ) چيست؟
زماني که زجاجيه روي شبکيه ماليده ميشود يا نسبت به هم کشيده مي شوند، شما نوري شبيه فلاش زدن يا رعد و برق احساس مي کنيد.ممکن است زماني که چشمتان ضربه مي خورد نيز چنين حسي را تجربه کنيد.
فلاش هاي نوري ممکن است هفته ها يا ماه ها ظاهر شده و ناپديد شوند. هر چه مسن تر شويم، بيشتر احتمال دارد که اين فلاش ها را تجربه کنيم. اگر به طور ناگهاني احساس جرقه و فلاش نوري کرديد، لازم است از نظر احتمال پارگي پرده شبکيه بلافاصله توسط چشم پزشک معاينه شويد.
ميگرن
بعضي افراد فلاشهاي نوري به شکل خطوط زيگزاگ يا موج گرما در هر دو چشم احساس مي کنند که حدود 10 - 20 دقيقه طول مي کشد.اين نوع فلاشها معمولا ناشي از اسپاسم عروق مغز است و "ميگرن" ناميده مي شود.
اگر بدنبال فلاش هاي نوري سردرد شروع شود، بنام "سردرد ميگرني" خوانده مي شود.بهر حال فلاش هاي شبيه خطوط زيگزاگ و امواج گرما مي تواند بدون سردرد ديده شود.در اين موارد فلاش هاي نوري بنام ميگرن چشمي يا ميگرن بدون سردرد ناميده مي شوند.
نحوه معاينه چشم ها چگونه است؟
حدود بيست دقيقه تا نيم ساعت پس از ريختن قطره هاي گشاد کننده مردمک و باز شدن مردمک، چشمتان توسط چشم پزشک معاينه مي شود.اين معاينه دردناک نيست و چشم پزشک بدقت پرده شبکيه و زجاجيه چشمتان را ارزيابي و بررسي مي کند. چون مردمک چشم شما باز شده، براي رانندگي راحت نخواهيد بود؛ لذا بهتر است فرد ديگري شما را به منزل باز گرداند.
با پا به سن گذاشتن مگس پران و جرقه هاي نوراني شايعتر مي شوند.اگر چه همه مگس پرانها و جرقه هاي نوراني خطرناک نيستند، اما هميشه لازم است که براي اطمينان از سلامت پرده شبکيه توسط چشم پزشک معاينه شويد.
Microbial Keratitis or Corneal Ulcer
گاهي اوقات بعضي از اجسام خارجي ممکن است در قرنيه فرو روند؛ مثلا زماني که شاخه گياه
يا ناخنتان به چشمتان برخورد مي کند. يا ممکن است باکتري ها و قارچ ها از طريق لنز تماسي آلوده وارد قرنيه شوند. در اين شرايط ممکن است چشمتان دچار التهاب دردناک و عفونت قرنيه شود که اصطلاحا آنرا "کراتيت" يا "زخم عفوني قرنيه" مي گوئيم. اين عفونت ها مي تواند منجر به کاهش وضوح بينائي، تزشح از قرنيه، و شايد تخريب بافت قرنيه شود. عفونت قرنيه همچنين ممکن است باعث اسکار قرنيه ( ايجاد بافت جوشگاه در قرنيه) شود، که مي تواند منجر به کاهش بينائي و نياز به پيوند قرنيه شود.
تبخال چشمي يک عفونت عود کننده ويروسي است که ناشي از آلودگي با ويروس تبخال ساده است. اين بيماري شايع ترين علت کوري ناشي از بيماري هاي قرنيه اي در آمريکاست در حاليکه در کشورهاي جهان سوم و از جمله ايران شايع ترين علت کوري قرنيه اي، بيماري تراخم است؛ گرچه تبخال چشمي در ايران نيز شايع است. بر اساس مطالعات موجود، اگر فردي يکبار دچار تبخال چشمي شود، به احتمال 50% شانس عود دارد. اين گرفتاري مجدد ممکن است هفته ها يا حتي سالها پس از گرفتاري اوليه بروز کند.
تبخال چشمي مي تواند توليد يک زخم دردناک روي پلک و يا سطح چشم کند و باعث التهاب و ورم قرنيه شود. درمان سريع با داروهاي ضد ويروس از تکثير ويروس و تخريب سلولهاي اپيتليال قرنيه ( لايه سلولهاي سطح قرنيه ) جلوگيري مي کند. بهر حال عفونت مي تواند به لايه هاي عمقي تر قرنيه منتشر شده و باعث گرفتاري شديد تر يعني گرفتاري استروماي قرنيه (بستر قرنيه ) يا در اصطلاح کراتيت استرومايي شود که منجر به فعال شدن سيستم ايمني بدن و تهاجم آن به قرنيه و انهدام سلول هاي استروماي قرنيه مي شود. درمان کراتيت استرومايي (عفونت بستر قرنيه ) نسبت به گرفتاري سطحي قرنيه مشکل تر است. حملات عود کراتيت استرومايي مي تواند منجر به اسکار (نسج جوشگاه) قرنيه شود که باعث کدورت قرنيه، کاهش بينائي و حتي کوري مي شود.
تبخال چشمي مثل ساير عفونت هاي تبخالي (هرپسي) قابل کنترل است. حدودا 400000 نفر از مردم آمريکا سابقه گرفتاري با تبخال چشمي را دارند و سالانه 50000 مورد جديد ديده مي شود که 25% موارد آن از نوع کراتيت استرومايي است. در ايرا ن نيز عفونت هاي تبخالي چشم شايع است ولي متأ سفانه در ايران آمار دقيقي از اين بيماري در دست نيست. در يک مطالعه وسيع، محققان دريافتند که ميزان عود تبخال چشمي طي يک سال 10%، طي دو سال %23 طي 20 سال 63% درصد است.معتقدند که بعضي از فاکتورها نظير: تب، استرس، نور خورشيد و ضربات باعث عود تبخال مي شود.
زونا (واريسلا- زوستر)
اين عفونت ناشي از" ويروس واريسلا- زوستر" يعني همان ويروس عامل آبله مرغان است. پس از شيوع اوليه آبله مرغان( که اغلب در کودکي رخ مي دهد )، ويروس بصورت غيرفعال درسلولهاي عصبي سيستم عصبي مرکزي نهفته باقي مي ماند. اما در بعضي افراد، ويروس واريسلا – زوستر مجددا در زمان ديگري از حيات فرد فعال مي شود. زمانيکه ويروس فعال مي شود، از طريق رشته هاي اعصاب به پايين طي طريق مي کند و بعضي از قسمت هاي بدن را آلوده مي کند و باعث ايجاد ضايعات تاولي ( زونا ) ، تب، ورم دردناک رشته هاي عصبي آلوده و احساس ناخوشي و بيحالي عمومي مي شود.

ويروس واريسلا – زوستر ممکن است به ناحيه سر و گردن مهاجرت کرده و چشم، قسمت هايي از بيني، گونه و پيشاني را درگير کند که آن را اصطلاحا" زوناي چشمي" مي گويند. شايع ترين نوع گرفتاري زونا نيز زوناي چشمي است. در اين شرايط حدودا در 40% موارد، ويروس قرنيه را نيز آلوده مي کند. در اين مورد اغلب پزشک براي کاهش خطر آلودگي سلولهاي نسوج عمقي که مي تواند منجر به التهاب و اسکار ( ايجاد بافت جوشگاه) قرنيه شود، داروي ضد ويروس خوراکي ( مثل قرص آسيکلووير) تجويز مي کند. اين بيماري همچنين مي تواند باعث کاهش حس قرنيه شود؛ بدين معني که اجسام خارجي مثلا اگر مژه اي در چشم بيفتد، احساس نخواهند شد. در بسياري از موارد اين کاهش حس دائمي است.
اگرچه زونا مي تواند در هرفردي که با ويروس "واريسلا – زوستر" تماس داشته باشد، ايجاد شود اما بر اساس تحقيقات دو فاکتور خطر عمومي براي بروز اين بيماري اثبات شده است: 1- سن بالا و 2- ضعف سيستم ايمني. مطالعات نشان داده که درافراد بالاي 80 سال نسبت به افراد 20 تا 40 ساله 5 برابر شانس گرفتاري بيشتر است. برخلاف تبخال ساده نوع يک، ويروس واريسلا – زوستر در افراد با سيستم ايمني نرمال معمولا بيش از يک بار بروز نمي کند.
ذکر اين نکته ضروري است که مشکلات قرنيه اي ممکن است ماهها بعد از بروز زونا ايجاد شود. به اين دليل، لازم است افراديکه زوناي ناحيه صورت ( زوناي چشمي) داشته اند، بر طبق برنامه زمان بندي منظم پي گيري و معاينه چشم پزشکي شوند.
آيا اشعه ماوراء بنفش براي چشم ما مضر است؟ مبحث زير به تأثيرنور خورشيد و اشعه ماوراء بنفش بر چشم انسان مي پردازد. اشعه ماوراء بنفش ميتواند باعث بروز بيماري هاي چشمي زير در انسان شود:

دژنرسانس ماکولا يا پوسيدگي لکه زرد شبکيه چشم
– مواجهه طولاني با اشعه ماوراء بنفش ، مثلا گذراندن يک روز را در ساحل بدون محافظت از چشم مي تواند منجر به سوختن موقت اما دردناک سطح چشم (قرنيه)، شبيه سوختن پوست در تماس با نور خورشيد شود. نور مصنوعي ساطع شده از قوس هاي الکتريکي يا حمام آفتاب گرفتن، و همچنين بخصوص نور منعکس شده خورشيد از سطح برف، آب و شن هاي ساحل خطرناک است.خيره شدن مستقيم به نور خورشيد، ميتواند باعث آسيب دائمي و سوختن پرده شبکيه چشم (که در قسمت پشت چشم قرار دارد) شود.
ناخنک
– ناحنک عبارتست از رويش بافت همبني عروقي غيرطبيعي از گوشه چشم معمولا از سمت بيني بر روي سطح فرنيه. ناخنک مي تواند بر روي قرنيه پيشروي کرده باعث بستن مسير بينائي شود و گاهي اوقات نياز يه عمل جراحي دارد.
سرطان
– مواجهه متوالي و طولاني مدت با اشعه ماوراء بنفش(مثلا در کشاورزان و ماهيگيران) مي تواند منجر به سرطانهاي پوستي در پوست پلکها و نواحي اطراف چشم شود.
اثرات مضر اشعه ماوراء بنفش نور خورشيد بر چشم انسان
حفاظت از چشم در برابر نور آفتاب تابستان
نحوه اصلاح بينائي با عينک و لنز تماسي
ارتوكراتولوژي(شكل دهي مجدد قرنيه با لنز تماسي)
خستگي چشم در هنگام کار با کامپيوتر
شرايط چشمي معافيت از سربازي(آيين نامه جديد معاينه و معافيت پزشكي خدمت سربازي )
چهارشنبه سوري و نکات ايمني(بياييد با رعايت نکات ايمني، شب چهارشنبه شاد اما کم خطري راتجربه کنيم!)
سيگار و چشم( اثرات مضر سيگار بر قسمتهای مختلف چشم)
الکل و چشم (تأثير الکل برسیستم بينايي)
حاملگي و چشم (تغییرات و بیماریهای چشم در زمان حاملگي Pregnancy & Eye)
بنيانگذار علم چشم پزشکي در ايران(پروفسور محمدقلي شمس)
شرايط معافيت از سربازي
مشمولان مبتلا به بيماريهاي چشم و يا عوارض بينايي با توجه به نوع بيماري كه به آن مبتلا مي باشند از معافيت هاي مندرج در هر بند به شرح زير استفاده خواهند نمود:

توضيح:
بند 1ـ هيپرمتروپي با سايكلوپلژي كامل براي مشمولان عادي و ديپلم: (هيپرومتروپي با سيكلوپلژي كامل كه در صورت همراه بودن با آستيگماتيسم، با علامت منفي منظور شود ولي محاسبه نگردد).
بند 2ـ هيپرمتروپي با سايكلويلژي كامل در مشمولان بالاتر از ديپلم: (هيپرمتروپي با سيكلوپلژي كامل كه در صورت همراه بودن با آستيگماتيسم با علامت منفي منظور شود ولي محاسبه نگردد).
بند 3ـ ميوپي با سايكلوپلژي در مشمولان عادي و ديپلم: (ميوپي با سيكلوپلژي كامل كه در صورت همراه بودن با آستيگماتيسم با علامت مثبت منظور شود ولي محاسبه نگردد).
بند 4ـ ميوپي با سايكلوپلژي در مشمولان بالاتر از ديپلم: (ميوپي با سيكلوپلژي كامل كه در صورت همراه بودن با آستيگماتيسم با علامت مثبت منظور شود ولي محاسبه نگردد؟).
بند 5ـ آستيگماتيسم ساده، مركب يا مخلوط با سايلکوپلژي کامل در مشمولان عادي و ديپلم: (در آستيگماتيسم ساده، يا مركب يا مخلوط ميزان آستيگماتيسم بايستي بيش تر از اسفر باشد).
بند 6ـ آستيگماتيسم ساده، مركب يا مخلوط با سايكلوپلژي كامل در مشمولان بالاتر از ديپلم: (در آستيگماتيسم ساده يا مركب ميزان آستيگماتيسم بايستي بيشتر از اسفر باشد).
بند 7ـ فقدان يك چشم يا آنكه يك چشم عملاً و يا در اثر بيماريهاي غير قابل علاج فاقد بينايي (عدم درك نور) باشد معاف دائم.
بند 8ـ اورام ملتحمه فصلي شديد توام با عوارض قرنيه:
بند 9ـ عوارض تراخمي ملتحمه و پلك از قبيل سيمبلفارون گزروزيس، آنتروپيون و اكتروپيون:
بند 10ـ ناخنك پيشرفته كه تا مركز قرنيه پيشرفت نموده باشد و با چشم غير مسلح ديده شود معاف دائم.
بند 11- لك مركزي قرنيه:
بند 12ـ كراتيت هاي آنترستيسيل و ديستروفيهاي قرنيه يك يا دو چشم معاف دائم.
بند 13ـ كلوبوم مادرزادي مردمك:
بند 14ـ ايريدوسيكليتهاي شديد و مزمن يك يا دو چشم كه توليد چسبندگيهاي وسيع نموده باشد معاف دائم.
بند 15ـ اكلوزيون و سيكلوزيون كامل مردمك معاف دائم.
بند 16ـ ايريدكتومي يا اريدودياليز وسيع حاصل از حوادث يا اعمال جراحي.
بند 17ـ كاتاراكت مادرزادي، ضربه اي متابوليك و كاتاراكت عمل شده معاف دائم.
بند 18ـ كدورت وسيع زجاجيه به هر علت معاف دائم.
بند 19ـ كوريوتينيت مركزي و يا منتشر مزمن يك يا دو چشم معاف دائم.
بند 20ـ رتينيت پيگمانترور تينيتهاي غير پيگمانتر به شرط اثبات توسط ERG (كه در آن افت ولتاژ حداقل نصف ميزان طبيعي باشد) معاف دائم.
بند 21ـ لوكساسيون كامل يا ناقص عدسي يا لنتيكيونوس و يا فقدان عدسي يك چشم معاف دائم.
بند 22ـ انفصال شبكيه عمل شده و يا عمل نشده به هر علت معاف دائم.
بند 23ـ آمبولي شريان شاخه اي يا مركزي و يا ترومبوز وريد شاخه اي يا مركزي و يا هر نوع واسكوليت مزمن يك يا دو چشم معاف دائم.
بند 24ـ بيماريهاي ناحيه ماكولات و عصب باصره از قبيل آتروفي، هيپوپلازي، سوختگي، سوراخ ماكولا و يا خونريزيهاي ناحيه ماكولا و آتروفي عصب باصره معاف دائم.
بند 25ـ ميكروفتالمي هاي و بوفتالمي يك يا دو چشم معاف دائم.
بند 26ـ اگزوفتالمي تومورال يا پولساتيويك يا دو چشم معاف دائم.
بند 27ـ فلج كامل يك يا چند عضله چشم در صورتيكه استقرار يافته و دائمي باشد معاف دائم.
بند 28ـ لاكوفتالمي هاي مربوط به فلج عضلات پلكي معاف دائم.
بند 29ـ افتادگي دائمي پلك (درهر يك از چشمها) در صورتيكه بيش از نصف مردمك چشم را پوشانيده باشد معاف دائم.
بند 30ـ استرابيسم آمبليوپيك يك چشم و استرابيسم متناوب معاف دائم.
بند 31ـ نيستاگموس دائمي و مشهود معاف دائم.
بند 32ـ داگريوسيستيت مزمن چركي معاف دائم.
بند 33ـ کلوكوم مزمن و مطلق و گلوكوم حاد زاويه بسته با عارضه و گلوكوم هاي عمل شده يك چشم معاف دائم.
بند 34ـ اجسام خارجي داخل كره چشم معاف دائم.
بند 35ـ پيوند قرنيه معاف دائم.
بند 36ـ كراتوكونوس با گزارش توپوگرافي بيمارستانهاي نظامي و دانشگاهي معاف دائم.
بند 37ـ تومورهاي خوش خيم به هر صورت خدمات غير رزمي (در صورت ايجاد عارضه طبق بند مربوطه رفتار شود).
بند 38ـ تومور كاذب اوربيت در صورتيكه عود كننده و مقاوم به درمان باشد معاف دائم.
بند 39ـ آمبليوپي يك چشم يا دو چشم خدمات غير رزمي.
منبع: بخش معاونت وظيفه عمومي سايت پليس ايران
اثرات مضر اشعه ماوراء بنفش نور خورشيد بر چشم انسان
حفاظت از چشم در برابر نور آفتاب تابستان
نحوه اصلاح بينائي با عينک و لنز تماسي
ارتوكراتولوژي(شكل دهي مجدد قرنيه با لنز تماسي)
خستگي چشم در هنگام کار با کامپيوتر
شرايط چشمي معافيت از سربازي(آيين نامه جديد معاينه و معافيت پزشكي خدمت سربازي )
چهارشنبه سوري و نکات ايمني(بياييد با رعايت نکات ايمني، شب چهارشنبه شاد اما کم خطري راتجربه کنيم!)
سيگار و چشم( اثرات مضر سيگار بر قسمتهای مختلف چشم)
الکل و چشم (تأثير الکل برسیستم بينايي)
حاملگي و چشم (تغییرات و بیماریهای چشم در زمان حاملگي Pregnancy & Eye)
بنيانگذار علم چشم پزشکي در ايران(پروفسور محمدقلي شمس)